تبلیغات
RF2268AM - مطالب مهر 1392
پنجشنبه 11 مهر 1392

هرم سلسله مراتب نیازهای مازلو

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.مدیریت منابع انسانی ،

هرم سلسله مراتب نیازهای مازلو
آبراهام مازلو (Abraham Maslow) نظریه روانشناسی خود را به عنوان «نظریه انگیزه‌های انسان» در سال 1943 ارائه کرد. او افراد موفق بسیاری را مورد مطالعه قرار داد که در میان آن‌ها مشاهیر علمی و سیاسی، دانشجویان برجسته دانشگاه‌ها و … حضور داشتند. او معتقد بود مطالعه افراد ناتوان و بی‌چاره به یک نظریه روان‌شناسی ناتوان و بی‌چاره منتهی می‌شود.

به نظریه مازلو انتقادات مهمی هم وارد است. مثلا گروهی بر این باورند که نیازهای اساسی انسان خطی و سلسه‌مراتبی نیستند و اجزای تغییر ناپذیر هستی انسان‌اند.
آشنایی با نظریه مازلو دید خوبی به فرد می‌دهد ولی نباید آن‌را بیش از حد تعمیم داد و سعی کرد همه رفتارهای انسانی را در چارچوب آن گنجاند.

هرم مازلو
سلسله مراتب نیازهای مزلو غالباً به صورت یک هرم نشان داده می‌شود. در سطوح پائین‌تر هرم، ابتدائی‌ترین و پایه‌ای‌ترین نیازها و در بالاترین سطح هرم، نیازهای پیچیده‌تر قرار دارند.

مازلو نیازهای اساسی انسان را در یک هرم جای داده است که دارای 5 طبقه است. طبقات پایین‌تر هرم نیازهای حیاتی‌تر و ساده‌تر و طبقات بالاتر نیازهای پیچیده‌تر ولی کمتر حیاتی را نشان می‌دهند. نیازهای طبقه‌های بالاتر فقط وقتی مورد توجه فرد قرار می‌گیرند که نیازهای طبقه‌های پایین‌تر برطرف شده باشند.

هرگاه فردی به طبقه‌ بالاتر حرکت کرد، نیازهای طبقه پایین‌تر چندان مورد توجه اصلی او نخواهد بود. اگر هم به صورت موردی به یک نیاز در طبقه‌های پایین‌تر احتیاج پیدا کند به صورت موقتی اولویت آن نیاز را بالا می‌برد ولی هرگز به صورت دائمی به طبقه پایین‌تر باز نمی‌گردد. به عنوان مثال یک شخص موفق از لحاظ تجاری که کارش را نیز دوست دارد در صورتی که مبتلا به سرطان شود (نیاز طبقه پایین: سلامتی) وقت و انرژی زیادی را برای بهبود یافتن صرف می‌کند، اما همچنان به کار و موقعیت‌اش به عنوان یک فرد موفق خواهد بالید و احتمالا در صورت توان به کارش باز خواهد گشت. هرم سلسله مراتب نیازهای مازلو یا به طور خلاصه هرم مازلو، نظریه آبراهام مازلو نظریه پرداز کلاسیک در مورد نیازهای انسان است.

این نظریه در میان بینش‌ های حاصل از جنبش روابط انسانی در مدیریت مقارن با دوران رکود اقتصادی بزرگ غرب از اهمیت ویژه برخوردار بوده و نظریه‌ای بنیادین محسوب می‌شود.
این نظریه از نظریه‌های محتوایی در مورد انگیزش به شمار می‌آید. نظریه‌ های محتوایی چیستی رفتارهای برانگیخته را شرح می‌دهند و به طور عمده با آنچه در درون فرد یا محیطش می‌گذرد و به رفتار فرد نیرو بخشیده سرو کار دارد؛ به عبارت دیگر این نظریه‌ها، به مدیر نسبت به نیازهای کارکنانش بینش می‌دهند و به او کمک می‌کنند تا بداند کارکنان به چه چیزهایی به عنوان پاداش کار یا ارضا کننده‌ بها می‌دهند؛ در حالیکه نظریه‌های فراگردی چگونگی و چرایی برانگیختگی افراد را توصیف می‌کنند.

به اعتقاد مازلو
به اعتقاد مازلو نیازهای آدمی از یک سلسله مراتب برخوردارند که رفتار افراد در لحظات خاص تحت تأثیر شدیدترین نیاز قرار می‌گیرد.
نیازهای آدمی از یک سلسله مراتب برخوردارند که رفتار افراد در لحظات خاص تحت تأثیر شدیدترین نیاز قرار می‌گیرد.
هنگامی که ارضای نیازها آغاز می‌شود، تغییری که در انگیزش فرد رخ خواهد داد بدین گونه است که به جای نیازهای قبل، سطح دیگری از نیاز، اهمیت یافته و محرک رفتار خواهد شد. نیازها به همین ترتیب تا پایان سلسله مراتب نیازها اوج گرفته و پس از ارضاء، فروکش کرده و نوبت به دیگری می‌سپارند.

نیازهای انسان
در این نظریه، نیازهای آدمی در پنج طبقه قرار داده شده‌اند که به ترتیب عبارتند از:

اول : نیازهای زیستی
نیازهای زیستی در اوج سلسله مراتب قرار دارند و تا زمانی که قدری ارضا گردند، بیشترین تأثیر را بر رفتار فرد دارند. نیازهای زیستی نیازهای آدمی برای حیات خودند؛ یعنی: خوراک، پوشاک و مسکن. تا زمانی که نیازهای اساسی برای فعالیت‌های بدن به حد کافی ارضاء نشده‌اند، عمده فعالیت‌های شخص احتمالاً در این سطح بوده و بقیه نیازها انگیزش کمی ایجاد خواهد کرد؛

دوم : نیازهای امنیّتی
نیاز به رهایی از وحشت، تأمین جانی و عدم محرومیت از نیازهای اساسی است؛ به عبارت دیگر نیاز به حفاظت از خود در زمان حال و آینده را شامل می‌شود؛

سوم : نیازهای اجتماعی
یا احساس تعلق و محبت؛ انسان موجودی اجتماعی است و هنگامی که نیازهای اجتماعی اوج می‌گیرد، آدمی برای روابط معنی‌دار با دیگران، سخت می‌کوشد؛

چهارم : احترام
این احترام قبل از هر چیز نسبت به خود است و سپس قدر و منزلتی که توسط دیگران برای فرد حاصل می‌شود. اگر آدمیان نتوانند نیاز خود به احترام را از طریق رفتار سازنده برآورند، در این حالت ممکن است فرد برای ارضای نیاز جلب توجه و مطرح شدن، به رفتار خرابکارانه یا نسنجیده متوسل شود؛

پنجم : خودشکوفایی
یعنی شکوفا کردن تمامی استعدادهای پنهان آدمی؛ حال این استعدادها هر چه می‌خواهد باشد. همان طور که مازلو بیان می‌دارد: «آنچه آنسان می‌تواند باشد، باید بشود».
به طبقه‌بندی مذکور دو نیاز « دانش‌اندوزی و شناخت و درک پدیده‌ها » و « نیاز به زیبایی و نظم » نیز اضافه شده است؛ که قبل از نیاز به خود شکوفایی قرار می‌گیرند.

ویژگی های انسان خود شکوفا:
- حس تشخیص واقعیت، آگاهی از شرایط موجود و واقعی، واقع گرا، قضاوت بی طرفانه و عینی و نه بر اساس طرز تفکر شخصی و متعصبانه.
- طرز نگرش بر مشکلات به عنوان چالشها و شرایطی که نیـاز بـه راه حل دارند و نه به عنوان حربه ای برای شکوه گری و توجیهات فردی.
- نیاز به حریم و تنهایی و توانایی تحمل تنهایی.
- متکی به قضاوتها و تجارب خویش، مستقل، عدم اتکاء بـه فـرهنـگ و محـیـط پـیرامون خود برای شکل گیری عقاید و دیدگاه ها.
- عدم تأثیر پذیری از فشارهای اجتماعی.
- دموکراتیک، منصف و بدون قائل شدن به تبعیض، پذیرش و لذت بردن از تمامی فرهنگـها، نژادها و تفاوتهای فردی انسانها.
- از لحاظ اجتماعی دلسوز و مهربان، دارای خصوصیات انسانی و بشر دوستانه.
- پذیرش افراد همانگونه که هستند و عدم تلاش برای تغییردادن آنها.
- در کنار دیگران راحت بودن، با وجود هر نوع گرایش نا متعارف دیگران.
- خود انگیخته و با اصالت بودن، با خویشتن صادق است، هـمان گـونـه که دوست دارد رفتار می کند و نه آنگونه که دیگران از وی می خواهند.
- شوخ طبع بودن البته حس شوخ طبعی ایی که متوجه خود و یا وضعیت کلی بشریت است و نه دیگران.
- تعداد محدودی دوست صمیمی دارد و نه تعداد زیادی رابطه سطحی.
- علاقه مند به همه چیز حتی امور عادی.
- خلاق-مبتکر و اصیل.
- بدنبال تجارب ناب و دستیابی به موفقیت هایی است کـه اثـری مـانـدگـار از خود بجای گذارد.


پنجشنبه 11 مهر 1392

مدل کسب و کار

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.س.اطلاعاتی مدیریت ،

مدل کسب و کار چارچوبی برای خلق پول و ثروت است. این چارچوب نشان می دهد که یک بنگاه چه مجموعه فعالیت هایی را، چگونه و در چه زمانی می باید انجام دهد تا مشتریان از آنچه که از بنگاه انتظار دارند بهره مند شوند و بنگاه نیز به سود دست یابد[۱]. شیوه ای که شرکت، بنگاه یا سازمان برای تولید سود و سرپا نگه داشتن خود انتخاب می‌کند. مدل کسب‌وکار بیان می‌کند که چگونه سازمان برای تولید محصول یا ارائه خدمت ایجاد ارزش افزوده میکند. به بیان دیگر این مدل‌ها که در واقع چارچوبی برای پول سازی هستند، به سه پرسش کلیدی در مورد شرکت‌ها پاسخ می‌دهند: کدام فعالیتها، چگونه و چه وقت باید انجام شوند؟ - پاسخ صحیح به این پرسشها منجر به عملکرد مناسب شرکت‌ها و ارائه مزایای مطلوب به مشتریان شده و در نهایت سود را برای شرکت به ارمغان می‌آورد.

چند مثال[ویرایش]

مدل کسب و کار شرکت نوکیا که به تولید و فروش گوشی‌های موبایل می‌پردازد.

یک ایستگاه تلویزیونی با پخش رایگان برنامه ها، حیاتش وابسته به یک مدل پیچیده کسب و کار است که شامل تولید محتوا و آگهی‌ها می‌شود.


مدل Fee in, free out[ویرایش]

Fee in, free out یک مدل کسب و کار است که مشتری اول را برای دریافت خدمتی شارژ نموده وآن خدمت را برای مشتریان بعدی مجانی ارایه می نماید. این مدل مناسب محیط‌های کسب و کاری که یک بار هزینه برای تولید محصول یا خدمات (مثل خدمات دیجیتایز نمودن )دارند و توزیع پس از آن مشمول هزینه بسیار کم یا بدون هزینه می باشد.

مرتبط

مدل Freemium[ویرایش]

مدل کسب و کاری بر پایه ارائه پایه یک نرم افزار دیجیتال دیجیتال یا سرویس وب رایگان استوار است. سرویس یا نرم افزاری که برای خصوصی سازی آن از کاربر پول دریافت می شود.

عوامل تأثیرگذار در تغییر مدل کسب و کار[ویرایش]

  • تکنولوژی
  • بازار
  • جامعه
  • فرهنگ

پاسخ سازمان به این عوامل تأثیرگذار[ویرایش]

  • سیستم‌های استراتژیک و مدیریت استراتژیک
  • مشتری مداری (ارتباط موثر با مشتریان و حفظ آنها)
  • بهبود مستمر و اثر بخشی در کار از طریق رعایت استانداردهای بین‌المللی، مدیریت کیفیت، واکنش به موقع به تغییرات، مدیرت دانش، ابتکار و خلاقیت
  • مهندسی مجدد فرآیندهای کسب و کار
  • ساخت بر اساس سفارش و تولید انبوه
  • سوق یافتن به‌سوی کسب و کار الکترونیک و تجارت الکترونیک
  • بنگاه‌های مجازی

تعاریف مدل‌های کسب و کار[ویرایش]

تعریف مدل کسب و کار غالبا با دشواری همراه است زیرا در زمینه‌های متفاوت کسب و کار معانی متفاوتی از آن برداشت می‌شود و ارائه یک تعریف یکسان در همه کسب و کارها مقدور نیست.این نقصان در تعریف مدل‌های نوین کسب و کار الکترونیک بیش از سایر حوزه‌ها احساس می‌شود.

«مدلهای کسب و کار در حوزه وب، از مفاهیمی هستند که بیشترین بحث و تبادل نظر و کمترین درک و اتفاق نظر روی آنان صورت گرفته است.»[۲]

مدل کسب و کار ابزاری است برای تامین منافع مشتری و منافع بنگاه و کسب درآمد.

مدل کسب و کار به بیان ساده عبارت از متدی است که شرکت در فعالیتهای تجاری در پیش گرفته و با کسب درآمد ثبات خود را حفظ می‌نماید. در این مدل با توجه به منابع در دسترس و نیاز مشتری، پیشنهادی برای عرضه ارزش مورد نظر مشتری ارائه شده و منافع و درآمد نصیب شرکت می‌سازد.[۳]

به تعبیری دیگر «مدل کسب و کار چگونگی کسب درآمد توسط بنگاه را با مشخص کردن جایگاه آن در زنجیره ارزش مشتری تشریح می‌کند.»

مدل کسب و کار توصیف ابزارها و زوشهایی است که یک بنگاه بکار می‌گیردتا به سودی که در طرح و نقشه بنگاه است برسد.مدل کسب و کار –کسب و کار را به‌عنوان یک سیستم در نظر می‌گیرد وسپس به این سوال پاسخ می‌دهد که چگونه پول به‌دست بیاوریم تا زنده بمانیم و رشد کنیم؟

مدل کسب و کار روش یا پردازشی که به‌وسیله آن یک کسب و کار تولید پول می‌کند یا روشی که یک کسب و کار از فراورده‌ها یا سرویسهای خود ارزش اقتصادی تولید می‌کند.[۴] مدل کسب و کار یک دامنه وسیع از مدل‌های رسمی و غیر رسمی را توصیف می‌کند که توسط بنگاه‌های اقتصادی برای توصیف جنبه‌های متنوع کسب و کار استفاده می‌شوند از جمله اهداف-استراتژی-زیر ساختها-ساختار سازمانی و سیاستها.

مدل کسب و کار طرح‌ها و ایده‌های سازمان را به ارزش‌های اقتصادی تبدیل می‌کند. مدل کسب و کار نشان می‌دهند که یک شرکت چگونه با تعیین کردن جایگاه در زنجیره ارزش کسب درآمد می‌کند که شامل موضوعات مختلفی در باره کسب و کار می‌باشد که عبارتند از کارآفرینی، استراتژی ها، مسائل اقتصادی، سرمایه گذاری، عملکردها و بازاریابی است.[۵]

مدل کسب و کار توصیفی است از ارزشی که یک شرکت به یک یا چند بخش از مشتریان ارائه می‌دهد. طرحی است از شرکت و شبکه همکاران آن برای ایجاد، بازاریابی و تحویل ارزش و سرمایه‌های ارتباطی برای ایجاد جریاناتی که منجر به کسب درآمدهای مثبت (سود) و با ثبات می‌شوند.[۶]

طراحی کالا، خدمات و جریانهای اطلاعاتی شامل توصیفی از بازیگران مختلف کسب و کار و نقشهای آنها، توصیفی از مزایای بالقوه برای بازیگران مختلف کسب و کار و هم‌چنین توصیفی از منابع درآمدی است.[۷]

مدل کسب و کار تئوری – طرح اولیه و ساختاری است که برای بحرکت درآوردن یک کسب و کار از آن استفاده می‌شود و مباحث زیر را شامل می‌شود:[۸]

  • Independent brokerage
  • Real Estate Franchises
  • Associate brokers
  • Flat Fee
  • Commission Percentage
  • Fee-for-service
  • Buyer Brokerage

مدل کسب و کار توصیفی از نقشها و ارتباطات ما بین مصرف کنندگان، مشتریان، هم پیمانان و عرضه کنندگان یک شرکت است که جریانات اصلی تولیدی، اطلاعاتی و مالی و هم‌چنین منافع اصلی شرکا را مشحص می‌کند.[۹]

مدل کسب و کار توصیفی است از ارتباطات تجاری ما بین یک شرکت تجاری و کالاها و خدماتی که آن شرکت در بازار فراهم می‌کند. به‌طور خاص مدل کسب و کار روشی برای ساختار دهی جریانات هزینه‌ای و درآمدی است.[۱۰]

مدل کسب و کار توصیفی از یک مجموعه کسب و کار که ساختار، روابط بین عوامل ساختاری و هم‌چنین نحوهٔ پاسخ دهی آن کسب و کار به دنیای واقعی را بیان می‌کند.[۱۱]

مدل کسب و کار با طرح چند سوال اساسی شناسایی می‌شود:

  • مشتری کیست؟
  • ارزش مشتری چیست؟
  • چگونه می‌توان ارزش لازم را با هزینه‌ای مورد قبول به مشتری ارائه کرد؟
  • چگونه می‌توان حاشیه امنیت مطمئنی در برابر رقیب‌ها ایجاد کرد؟

مدل کسب و کار طرح‌ها و ایده‌های سازمان را به ارزش‌های اقتصادی تبدیل می‌کند. مدل کسب و کار نشان می‌دهند که یک شرکت چگونه با تعیین کردن جایگاه در زنجیره ارزش کسب درآمد می‌کند که شامل موضوعات مختلفی در باره کسب و کار می‌باشد که عبارت‌اند از کارآفرینی, استراتژی ها, مسائل اقتصادی, سرمایه گذاری, عملکردها و بازاریابی است.

توضیح ساده تر اینکه یک مدل کسب و کار توصیح می‌دهد که یک کسب و کار چگونه می‌تواند برای خود جایگاهی در زنجیره ارزش پیدا کند و چگونه می‌تواند به ثبات لازم برسد تا درآمدزایی کند.

در حالت کلی یک مدل کسب و کار را روشی معرفی می‌کنند که یک سازمان و بنگاه با استفاده از آن می‌تواند به ثبات لازم دست پیدا کند و درآمدزایی کند.

شرکتها مجبور هستند جایگاه خود را نسبت به سه موضوع استراتژیک زیر تعیین کنند.

  1. مشتری شما چه کسی می‌تواند باشد.
  2. چه محصولات و خدماتی می‌توان به مشتریان انتخاب شده ارائه کرد.
  3. چگونه می‌توانیم این محصولات یا خدمات را به‌صورت کارآمد و موثر به مشتری پیشنهاد کنیم.

یک مدل کسب و کار جدید به‌صورت زیر شکل می‌گیرد.

  • با هدف قرار دادن بخش جدید یا بخش‌هایی که در اثر اهمال کاری با مشکل مواجه اند
  • با شناسایی نیازهای جدید یا فراموش شده مشتریان
  • با یافتن راههای جدید برای تولید و تحویل، تولید محصولات جدید و یافتن مشتریان جدید

یک مدل کسب و کار موثر و قابل اجرا باعث خلق و هدایت ارزش افزوده بیشتری نسبت به سایرگزینه‌های موجود می‌شود. این مدل ممکن است برای مشتریانی که ارتباطشان را با سازمان شما قطع کرده اند ارزش‌های بیشتری به‌همراه داشته باشد یا ممکن است به‌طور کلی روش‌ها و شیوه‌های سنتی انجام کارها را کنار گذارد. از سوی دیگر ممکن است مدل کسب و کار به‌علت تفکر نامناسب موثر و کارا نباشد زیرا رقیبان مدل‌های کسب و کار بهتری را گزینش کرده‌اند.

مدل‌های کسب و کار از زمان‌های پیشین وجود داشته اند با این وجود در زمان‌های مختلف با نام‌های گوناگونی مورد استفاده قرار گرفته اند؛ اما در نهایت تمامی مدل‌های کسب و کار ناشی از لزوم شکل‌گیری زنجیره ارزش در یک کسب و کار هستند. اولین نام مطرح شده در این خصوص توسط استاد دانش مدیریت یعنی مایکل پورتر مطرح شد. فعالیت‌هایی که باعث شکل‌گیری زنجیره ارزش می‌شوند را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد.

  1. فعالیت‌های مرتبط با درست کردن چیزی، طراحی، خرید مواد خام، ساخت و فعالیت‌هایی از این دست.
  2. فعالیت‌های مرتبط با فروش چیزی، جستجو و یافتن مشتری، داد و ستدهای فروش، توزیع محصولات و یا انتقال خدمات
  3. پشتیبانی عملیات نظیر منابع انسانی، زیرساخت‌ها و توسعه فناوری

با بهره‌گیری از نظریه و راه کار زنجیره ارزش ما می‌توانیم بفهمیم که چگونه بخش‌های یک کسب و کار با هم هماهنگ می‌شوند. یک مدل کسب و کار ممکن است با هدف طراحی محصولی جدید برای نیازهای پیش بینی نشده تهیه شود و یا ممکن است بر روی راههای بهتر تولید، فروش یا توزیع محصولات وخدمات تمرکز کند.

یک مدل کسب و کار جدید و خوب اغلب اوقات حاصل ترکیب عناصری از هر دو طرف است و مزیت‌های رقابتی مختلفی را به‌همراه دارد که فراتر از یک محصول جدید یا یک فرایند بهینه‌سازی در جریان زنجیره ارزش است.

به‌عنوان مثال مدل کسب و کار ابداعی شرکت تویوتا که در برابر رقبای بزرگی همچون فورد وجنرال موتورز موفقیت بزرگی به حساب می‌آمد بر پایه ابتکار وتنوع در زنجیره ارزش‌های مختلفی همچون توسعه محصولات، مدیریت فروش و ساخت بود.

مدل کسب و کار شرکت وال مارت نیز بر اساس موقعیت فروشگاه ها، طراحی آنها و مدیریت لجستیک بود. واژه مدل‌های کسب و کار، در فضای دات کام‌ها مورد استفاده بیشتری قرار گرفت و عمومیت یافت. دات کام‌های بسیاری که تقریباً از اواسط ده نود فعالیت خود را آغاز کرده بودند در مسیر تغییر مدل‌های کسب و کار خود برآمدند. ولی با این وجود متاسفانه بیشتر آنها از گردونه رقابت خارج شدند.

مدل کسب و کار چیزی جز آشکارسازی استراتژی‌های یک شرکت نیست. طبق گفته جان ماگارتا مدل کسب و کار و استراتژی رقابتی با هم پیش می‌روند. یک استراتژی رقابتی تو صیف کننده این است که یک یک کسب و کار چگونه می‌تواند فعالیت هایش را بهتر از رقبا انجام دهد. سازمان‌ها وقتی می‌توانند به کارایی بالایی رسیده اند که سایر شرکت‌ها قادر نباشند به آسانی از آن نسخه‌برداری کنند.

زمانی که تمامی شرکت‌ها محصولات و خدمات یکسانی را با شیوه‌های مشابه به مشتریان یکسانی ارائه می‌کنند ساختار آن صنعت تا حد زیادی غیر جذاب خواهد شد. با صراحت تمام می‌توان گفت که این یک نوع رقابت مخرب است که بسیاری از خرده فروش‌ها را در اینترنت به‌سوی نابودی هدایت می‌کند کسانی که با مدل‌های کسب و کار یکسان به‌سوی بازار حمله می‌کنند.

آنها هیچگونه تلاشی برای متمایز ساختن خدمات خود در مورد مشتری‌ها و بازارهایی که وجود دارند، محصولات و خدماتی که ارائه می‌دهند و ارزش افزوده‌ای که باید داشته باشند، نمی‌کنند.

تعداد کمی همچون eBay که موفقیت‌هایی را کسب کرده اند در وافع تصمیم گرفتند کسب و کار خود را به شیوه متفاوتی دنبال کنند. به‌طورخلاصه یک مدل کسب و کار خوب فقط نباید قدرتمند باشد بلکه باید منحصر به فرد نیز باشد.

چشم انداز تاریخی[ویرایش]

واژه مدل کسب و کار تقریباً از سه دهه پیش وارد ادبیات مدیریت شد. اولین کسانی که از واژه مدل‌های کسب و کار استفاده کردند Konczal و Dottore در سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۷ هستند. آنها این واژه را در مورد مفهوم مدلسازی فرآیندها و داده‌ها به کار بردند. در مدیریت اطلاعات مدل‌های کسب و کار برای طراحی کلیه فرآیند ها، وظایف، داده‌ها و لینک‌ها ارتباطاتی جهت ساختن یک سیستم فناوری اطلاعات که پشتیبان برنامه‌های کاری روزانه است، استفاده می‌شود. برنامه کسب و کار در واقع نقشه کلیات سیستم اطلاعاتی خواهد بود.

واژه مرتبط نزدیک به مدل کسب و کار، معماری سیستم اطلاعاتی بود این معماری تشریح کننده نقشه و طرح کلی بک سیستم اطلاعاتی با همه اجزا و ارتباط ما بین این اجزاست.

اریکسون و پنکر فهرستی از اهداف تهیه مدل‌های کسب و کار ارائه کرده اند:

  1. برای آگاهی بهتر از مکانیزم‌های موجود در کسب و کار
  2. برای انجام تغییرات و بهینه‌سازی اساسی ساختار فعلی کسب و کار و فعالیت‌های آن
  3. برای نمایش ساختار یک کسب و کار جدید
  4. برای تجربه یک شیوه جدید در کسب و کار و با برای کپی و مطالعه شیوه‌های مورد استفاه توسط رقیب ها
  5. برای شناسایی موقعیت‌های برونسپاری

تیمرز مدل کسب و کار را سبکی برای محصول، خدمات، جریان اطلاعات، که مشتمل بر توضیحاتی در مورد عملگرهای مختلف کسب و کار و نقش هر یک، توضیحاتی پیرامون مزایای بالقوه هریک از عوامل موثر در کسب و کار و اطلاعاتی در مورد منابع درآمدی است معرفی می‌کند.

ونکاترامان و اندرسون مدل کسب و کار را در ساختاری سه بعدی تعریف می‌کند: فعل و انفعال مشتری، ترکیب و آرایش سرمایه گذاری‌ها و نفوذ دانش. آنها بر روی سازمانهای مجازی که به سختی بر به برون سپاری وابسته هستند متمرکز هستند.

بر اساس نظریه سلز مدل کسب و کار ساختاری برای محصولات، خدماتو جریان اطلاعات شرکت است و شامل توضیحاتی در باره عوامل اقتصادی و نقش هر یک می‌باشد. هم‌چنین مدل کسب و کار توصیف کننده منافع عامل‌های مختلف و ارائه دهنده تعریفی از جریان بالقوه درآمد و سود است.

آمیت و زوت مدل کسب و کار را ترکیب و هماهنگ‌سازی عوامل موثر در داد و ستد برای بهره‌برداری از موقعیت‌های تجاری معرفی کرده‌اند. هماهنگ‌سازی ساختاری تشریح کننده رابطه عوامل موثر در داد و ستد و ترتیب آنها می‌باشد.

ماگرتا مدل کسب و کار خوب را دارای دو ویژگی مهم می‌داند:

  1. از منطق و استدلال محکمی برخوردار باشد یعنی بداند مشتری چه کسی است؟چه ارزشی دارد؟و شرکت چگونه می‌تواند با ارائه ارزش به او کسب درآمد کند.
  2. مدل کسب و کار باید زمینه ساز تولید سود برای شرکت باشد.

هامل در کتاب پر فروش خود تحت عنوان" رهبری انقلاب" آورده است یک مدل کسب و کار در واقع یک نظریه و راهکار کسب و کار محسوب می‌شود که در بوته عمل و آزمایش قرار گرفته است. یک راهکار ونظریه کسب و کار دارای چهار بخش اصلی است:

  1. استراتژی اصلی
  2. منابع استراتژیک
  3. ارتباط مشتریان
  4. شبکه ارزش

عناصر استراتژی اصلی شامل ماموریت کسب و کار، محدوده بازار و محصول و تفاوت‌های اساسی است. منابع استراتژیک شامل ویژگی‌های اصلی، دارایی‌های اصلی و فرآیندهای اصلی است. ارتباط مشتریان شامل پیاده‌سازی و پشتیبانی، اطلاع رسانی، ارتباطات و ساختار قیمت گذاری است. شبکه ارزش شامل تامین کنندگان، شریکان و همکاران تجاری است.


ادامه مطلب

الگوبرداری مناسب از کشورهایی که هم اینک در این صنعت، چه از لحاظ تعداد و چه از حیث درآمد، از رتبه بندی مناسبی در سطح جهان برخوردار هستند،
می تواند مسیر رسیدن به موفقیت را تا حد امکان کوتاه و بهینه سازد. البته در این الگو برداری‌ها آنچه مهم است، توجه به شرایط درونی کشور و قابلیت‌های فعلی است و عملکرد تطبیقی بایستی به‌گونه ای باشد که این راهبردها تاثیر مخربی در چرخه‌های اجتماعی، اقتصادی، هنری و فرهنگی کشور نداشته باشد.
فناوری اطلاعات در صنایع کوچک
گسترش فناوری اطلاعات در مراحل مختلف طراحی، تولید، بازاریابی و فروش، فرایندهای موجود سازمان‌های مختلف را به کلی تحت تاثیر قرار داده است. عمده تاثیراتی که به کارگیری فناوری اطلاعات برای عرضه کنندگان به‌همراه داشته است، عبارتند از:
۱) کاهش زمان طراحی تا فروش.
۲) کاهش هزینه‌های خرید کالا و مواد اولیه.
۳) دسترسی به بازار گسترده تر.
۴) صرفه جویی‌های حاصل از مقیاس.
۵) امکان شخصی سازی کالاها و محصولات.
کلیه این موارد سبب خواهد شد تا عرضه کنندگان در یک قیمت مشخص بتوانند تعداد بیش‌تری از محصولات خود را عرضه کنند. به عبارت دیگر و بر مبنای دید اقتصادی، نمودار عرضه محصولات و خدمات با استفاه از فناوری اطلاعات حرکتی به سمت راست خواهد داشت. بنابر شرایط ایجاد شده و کاهش قیمتی که در بازار به وجود می آید، میزان تقاضا برای کالا افزوده می شود. افزایش تقاضا برای کالاهای تولید شده، نمودار مربوط به تقاضا را به سمت راست حرکت می دهد. تغییر در میزان عرضه و تقاضا، بازار را از حالت تعادل خارج کرده و نقطه تعادل جدیدی در بازار الکترونیکی ایجاد می شود.
بنابر آنچه در نمودار نشان داده می شود، بازار در نقطه ای با حجم بالاتر به تعادل و توازن می رسد. به عبارت ساده تر، یعنی در یک قیمت ثابت حجم بیش‌تری از کالا و محصولات ارایه می‌شود.
بنابراین دستاورد حاصل از به کارگیری فناوری اطلاعات برای تولید، توزیع و فروش صنایع دستی (و سایر محصولات) را می توان به دو دسته تقسیم کرد:
۱) افزایش میزان اشتغال: افزایش تعداد کالای فروخته شده، در یک دوره زمانی، در یک سطح قیمت مشخص نیاز به نیروی کار برای تولید بیش‌تر را افزایش می دهد. در حقیقت برای برآورده کرد حجم بالاتری
۲) افزایش میزان درآمد: با توجه به اینکه میزان درآمدهای یک کشور برابر حاصل‌ضرب تعداد کالای فروخته شده در قیمت کالا است، با توجه به ثابت بودن قیمت و افزایش تعداد کالای فروخته شده، منجر به افزایش درآمدهای ملی می‌شود.
راهکارهای گسترش به کارگیری فناوری اطلاعات
گسترش امنیت الکترونیکی: تکنولوژی تا حدودی این مشکلات را مرتفع کرده است. استفاده از کد کردن اطلاعات ارسالی و یا ارسال نامه‌های الکترونیکی بدون نام، تا حدود زیادی دسترسی افراد و سازمان‌های غیر مجاز را به اطلاعات شخصی محدود می‌سازد.
پرداخت الکترونیکی: قیمت گذاری یا روش‌های متنوع پرداخت همواره به عنوان یکی از عوامل ایجاد انگیزه مشتریان در اکثر صنایع تولیدی و خدماتی شناخته می‌شود. قیمت به عنوان یکی از آمیخته‌های بازاریابی بر روش پرداخت و یا نوعی قیمت گذاری برای مشتری اطلاق می‌شود که از طریق آن انگیزه بیش‌تری برای خرید در مشتری ایجاد شود.
ایجاد نام‌های تجاری: گسترش نام تجاری همچون ماده چسبناکی است که وظایف و برنامه‌های متعدد بازاریابی را در کنار یکدیگر نگه می‌دارد. بر اساس تعریف انجمن بازاریابی امریکا، نام تجاری عبارت است از "یک نام، واژه، علامت، نشان، طرح و یا ترکیبی از این موارد که در پی معرفی یک کالا و با یک خدمات از سوی فروشنده و متمایز ساختن آن با سایر رقبا ‌باشد، به گونه‌ای که بتواند بر رفتارهای مشتریان (در انتخاب محصولات) تاثیرگذار باشد".
گسترش همکاری‌های خارجی و استفاده از توانمندی‌های کانال‌های توزیع جهانی: این کانال‌ها به تدریج سهم کانال‌های توزیع سنتی را به خود اختصاص می‌دهند. این کانال‌های الکترونیکی کلیه امکانات و فناوری‌های مورد نیاز در یک فرایند تصمیم تا خرید را در بر می‌گیرند. امکانات گسترده این سایت‌ها در اطلاع رسانی، تبلیغات، پرداخت الکترونیکی، اعتبار و امنیت بالا، در شرایط فعلی که در کشور هنوز زمینه برای استفاده از همه این امکانات فراهم نیست، به عنوان جایگزین مناسبی برای محدودیت‌های داخلی به شمار می‌رود.
برون سپاری فعالیت‌های غیر استراتژیک: برون سپاری فعالیت‌هایی همچون پرداخت الکترونیکی که همواره یکی از مشکلات اساسی کشور در زمینه فعالیت‌های الکترونیکی محسوب می‌شده است می‌تواند کمک شایانی به تسهیل روند جذب مشتریان کند. این خدمات اگر از سوی سازمان‌های معتبر جهانی انجام شود که از مقبولیت بالایی در سراسر نقاط دنیا برخوردارند، تصوری از امنیت بالا را در تراکنش‌ها برای مشتریان که از طریق کانال اینترنت قصد خرید دارند، ایجاد می‌کنند.
داده کاوی اطلاعات: تحلیل اطلاعات جمع آوری شده توسط هر یک از واحدهای تولیدی صنایع دستی این امکان را به دست‌اندرکاران و مدیران صنعت می‌دهد که روندهای جاری بر اطلاعات را شناسایی کنند و در طراحی خدمات بعدی از آن استفاده کنند. حاصل فعالیت‌های این سیستم‌ها، اطلاعاتی است که مدیران و کاربران را برای تصمیم گیری‌ها پشتیبانی می‌کنند. این سیستم‌ها با بررسی اطلاعات از جنبه‌های مختلف زمانی، مکانی و دموگرافیک، داده‌ها را از حالت انجماد خارج و امکان بهره برداری از آنها را برای ارایه محصولات مطلوب‌تر و منطبق بر نیازهای مشتریان فراهم می‌کند.
گسترش پرتال جامع کشور با امکان دسترسی به کلیه فعالان در صنعت: ارایه زمان بندی‌های برنامه‌ها، فستیوال‌ها و مراسم مختلف، شرایط آب و هوای مناطق مختلف، اظهار نظر سایر مشتریان و بازدید کنندگان، تغییر واحد پول سایر کشورها و جاذبه‌ها، که از این طریق امکان خرید و پرداخت برای بازدید کنندگان فراهم شود. این پورتال‌ها، سیستم‌های جامعی هستند که امکان ارتباطات کلیه ذی‌نفعان و علاقه‌مند یک سازمان را بر اساس دسترسی‌های تعریف شده‌ای امکان‌پذیر می‌سازند.
استفاده از ابزار چندرسانه‌ای و مولتی مدیا، بروشورهای الکترونیکی و تشکیل گروه‌های مباحثه: تحقیقات زیادی تایید کننده این مطلب است که مشتریان به مراتب بیش‌تر تحت تاثیر گفته‌های سایر همنوعان خود در خصوص خریدهای گذشته هستند. بنابراین انتقال و مراودات مشتری با مشتری در صنایع دستی در بسیاری از تصمیم گیری‌ها و انتخاب گزینه‌ها موثر است. برای این منظور سایت‌هایی ایجاد شده که در آن افراد به راحتی می‌توانند تجربیات خود را در اختیار سایرین قرار دهند.
تورهای مجازی: یکی از روش‌های جدیدی که امکان دسترسی الکترونیکی مشتریان را به محصولات مختلف ممکن می‌سازد استفاده از تورهای مجازی است که این حس را در مخاطبان به وجود می‌آورد که به‌صورت سه بعدی و از زوایای مختلف به بررسی مقاصد مورد نظر بپردازند. این تصاویر، با ارایه واقعی شرایط یک محصول، تاثیر زیادی در انتخاب شدن آن دارد.
گسترش استفاده از بروشورهای الکترونیکی: این بروشورها معمولا دارای هزینه‌های پیاده سازی بسیار کمتری نسبت به بروشورهای چاپی هستند و امکان دسترسی به آنها از همه نقاط دنیا ممکن است. توزیع این بروشورها نیز از طریق کانال‌های توزیع هر یک از عرضه کنندگان صنعت شامل وب سایت‌ها، ایمیل‌ها و نیز پورتال جامع کشور امکان‌پذیر است. یکی از ویژگی‌های مهم این بروشورها امکان به روزرسانی سریع این بروشورها است.
به کارگیری سیستم‌های ارتباط با مشتریان: تمرکز ویژه بر مدیریت روابط با مشتری به منظور بهینه سازی و شناخت هرچه بیش‌تر تمایلات مشتریان و ثبت رفتارهای حین خرید آنها برای شناخت روند‌های آینده در صنعت لازم است. از طریق سیستم‌های مدیریت با مشتری، اطلاعات کاملی از مجموعه رفتارهای مشتریان بر اساس خواسته‌های آنها، ابزاری که سبب جذب آنها به سازمان‌ها شده و تعداد دفعات حضور آنها در مقصد، در اختیار مدیران و تصمیم گیران سازمان قرار می‌گیرد.
گسترش کلوپ‌های تخصصی: یکی دیگر از روش‌های جدید بازاریابی که از طریق اینترنت انجام می‌شود و تا حدود زیادی سبب افزایش وفاداری مشتریان و برگشت مجدد آنها می‌شود، استفاده از کلوپ‌ها است. در این روش، عرضه کنندگان به منظور ایجاد جوامع کوچکی تلاش می‌کنند که افراد حاضر در این جامعه، همگی به یک موضوع علاقه‌مند شوند؛ برای مثال، کلوپ‌های علاقه‌مندان به رشته‌های ورزشی خاص مانند اسکی، گلف، صخره نوردی، قایقرانی در رودخانه‌های خروشان و یا علاقه‌مندان به اماکن تاریخی. این کلوپ‌ها با استفاده از نوآوری‌های دایم سعی در نگهداری اعضای کلوپ و گسترش تعداد آنها و از آن مهم‌تر افزایش فعالیت آنها دارند.
به کارگیری روش‌های بازاریابی تمرکزی: آگاهی از نگرش‌ها و تمایلات درونی گردشگران، کمک زیادی در ارایه محصولات شخصی سازی شده و نیز طراحی محصولات نوآورانه منطبق بر نیازهای مشتریان خواهد کرد. برای این منظور می‌توان پس از تعیین بازار هدف برنامه‌ریزی‌های ویژه‌ای را برای جذب گردشگران این مناطق انجام داد.
کسب مزیت‌های رقابتی زمانی: استفاده از سیستم‌های ردیابی بسته‌ها و محصولات خریداری شده توسط مشتریان، امکان کاهش تاخیر در زمان انتظار مشتریان را برای دریافت محصولات فراهم می کند. استفاده از پایگاه اطلاعاتی مشتریان می‌تواند تا حد زیادی از اطلاعات مربوط به مشتریانی که در گذشته نیز خریدهایی داشته اند فراهم کند و بسیاری از فرایندهای مربوط به ثبت نام و خرید آنها را کاهش دهد.
به کارگیری سیستم‌های بازمهندسی فرآیندها: گسترش همکاری‌ها، ادغام‌های افقی و عمودی با سایر سازمان‌های فعال در صنایع وابسته، گسترش خدمات اتوماسیون شده، پرداخت الکترونیکی و گسترش کانال‌های توزیع الکترونیکی، همگی نیاز به بازمهندسی فرآیندهای فعلی را در کشور الزامی می‌سازند. پیاده سازی این‌چنین سیستم کارآمدی، نیازمند بازمهندسی در فعالیت‌هایی در زمینه صنایع دستی، شامل طراحی، تولید و توزیع است، به گونه‌ای که همگی این واحدها بتوانند بر اساس به کارگیری یک سیستم واحد به فعالیت‌های خود ادامه دهند.
نتیجه گیری
بر اساس اطلاعات به دست آمده، به کارگیری فناوری اطلاعات سبب ارتقای سطح تعادل در بازار می شود و تعادل در سطح بالاتر، آن گونه که بحث شد، افزایش سطح اشتغال و درآمد ملی را در پی خواهد داشت. با توجه به برخی از مشکلات موجود در کشور، می توان بسیاری از فعالیت‌های توزیع، فروش، ارتقا و پرداخت‌های الکترونیکی را از طریق شرکت‌هایی انجام داد که دارای این زیر ساخت‌ها باشند و همکاری با آنها چشم انداز نسبتا روشن و امیدوارکننده‌ای دارد. استفاده از خدماتی که واسطه‌های الکترونیکی برای عرضه کنندگان محصولات مختلف ایجاد می کنند، می تواند صنایع دستی کشور را از ناتوانی در رقابت برای توزیع الکترونیکی محصولات و خدمات نجات دهد


پنجشنبه 11 مهر 1392

اقتصاد دیجیتال چیست

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.س.اطلاعاتی مدیریت ،

اقتصاد دیجیتال چیست و چگونه زندگی اجتماعی اقتصادی مردم را تحت تاثیر قرار داده است؟


زندگی روزانه مردم با شتابی حیرت انگیز با ابزار دیجیتالی عجین شده است. مردم بطور روز افزون در زندگی روزانه خود از كامپیوتر استفاده می كنند. از طریق پست الكترونیك به تمامی نقاط جهان به فاصله چند ثانیه نامه، عكس، گزارش و ... ارسال می كنند، تمامی محاسبات خود را با كامپیوتر انجام می دهند، به انواع موزیك و فیلم های مختلف از طریق اینترنت دسترسی دارند. روزی می رسد كه كامپیوتر مانند تلفن و تلویزیون همگانی خواهد شد. از خانه ها كه بگذریم، سازمان ها و شركت ها نیز بیش از پیش به شبكه های محلی و جهانی پیوسته اند و بسیاری از مناسبات تجاری خود را از طریق این شبكه انجام می دهند. استفاده مستمر شركت های تولیدی از كامپیوتر در حوزه های اداری و تولیدی با سرعتی غیرقابل تصور در حال افزایش است. هم اكنون در بسیاری از كشورهای توسعه یافته در خواست ها، صورتحساب ها، برنامه سفر، خرید و خدمات مشابه از طریق شبكه اینترنت انجام می شود و در واقع دیجیتالی شده است. استفاده از ابزارهای دیجیتالی مانند دوربین های عكاسی و فیلمبرداری، تلویزیون و تلفن همگانی شده است و جالب توجه اینكه این ابزارها قابلیت اتصال به شبكه را دارند. كتاب و روزنامه نیز به صورت دیجیتالی تولید و توزیع می شود و براحتی افراد می توانند تمامی كتب و روزنامه های مورد علاقه خود را از طریق كامپیوتر مطالعه كنند. یك مدیر نیز می تواند تمامی پرونده های خود را روی یك كامپیوتر قابل حمل با خود به سراسر جهان ببرد. بسیاری از داد وستدها را شخص می تواند به كمك ابزار دیجیتالی خود انجام دهد و نهضت Self Service در زمینه خدمات تحولات شگرفی پدید آورده است. هر كس می تواند محتوای روزنامه را طبق سلیقه خود خریداری كند. مثلا می تواند تمامی اخبار و تحلیل های اقتصادی را داشته باشد و از بقیه صفحات صرفنظر كند چون برایش مهم نیست كه در مابقی صفحات روزنامه چه نوشته شده است. هم اكنون بسیاری از مشتریان شرت های خودروساز پیشرفته بخشی از طراحی اتومبیل را خود انجام می دهند و كارخانه ها بخوبی می توانند نیازهای پرتنوع مصرف كننده های سخت گیر را پاسخ دهند. ابزارهای دیجیتالی موجب شده است كه تولید انبوه جای خود را به تولید سفارشی بدهد و كیفیت و انطباق كالا با تمامی خواسته های مشتری به مساله محوری شركت های تولیدی و خدماتی تبدیل شده است. اخیرا به كمك ابزارهای دیجیتالی هتل های معروف اطلاعات مربوط به مشخصات و خواسته های شما را به هتل های مرتبط با خود می فرستند و اگر شما میهمان یكی از این هتل ها در یكی از درو افتاده ترین نقاط جهان باشید، بدون آنكه از شما بپرسند تمامی نیازهایتان را پاسخ می دهند. هم اكنون، اقتصاد شبكه و اقتصاد دیجیتال كه در طراحی و كارایی خطوط هواپیمایی نقشی غیرقابل انكار ایفا كرده است به سایر حوزه های خدماتی نیز تسری یافته است و در سایر بخش ها به بهبود كیفیت و كارایی كمك كرده است. آیا اقتصاد می تواند در برابر این همه تحولات شگرف بی تفاوت بماند؟ به كشورهای OECD هم اكنون در سطحی وسیع این تحولات را تجربه می كنند. بخش تولید در اقتصاد و نیز بخش تقاضا شدیدا دیجیتالی شده است.

دیجیتالی شدن اقتصاد دو بعد مهم دارد:

۱ - تولید كالاهای دیجیتالی

۲ - تولید كالای غیردیجیتالی با استفاده از فرآیندها و ابزار دیجیتالی.

سرعت دیجیتالی شدن اقتصاد در كشورهای OECD طی ۱۰ سال گذشته بسیار پرشتاب بوده است و باعث شده كه روندهایی اساسی در اقتصاد این كشورها شكل بگیرد. بررسی این فرآیندها به ما در درك و ماهیت قدرت اقتصاد دیجیتال كمك می كند .روندهای اصلی كه اقتصاد دیجیتال در این كشورها ایجاد كرده است بطور خلاصه به شرح زیر است:

۱. قیمت كالای دیجیتال سال به سال در حال كاهش است. قیمت شاخص كالاهای دیجیتال از سال ۱۹۷۵ تا سال ۱۹۹۹ از ۱۲۵۰۰۰ به ۱۰۰۰ رسیده است یعنی ظرف ۲۴ سال ۱۲۵ برابر كاهش یافته است. این پدیده موجب شده است كه سایر كالاهایی كه به نوعی دیجیتالی هستند یا با ابزارهای دیجیتالی تولید شده اند (مانند اتومبیل كه به كمك روبات ها سریع تر و ارزانتر تولید می شود) دچار كاهش قیمت شده اند. كاهش قیمت ها در اقتصاد كشورهای OECD آنچنان فراگیر شده كه پدیده ای به نام كاهش قیمت (Deflation) در ادبیات اقتصادی معمول شده است در حالی كه بحث اصلی مقالات اقتصادی تا قبل از این پدیده تورم ( Inflation) بوده است. هم اكنون تولید مجموعه دایره المعارف بریتانیكا كه به مبلغ ۲۲۰۰ دلار عرضه می شد، یك CD با قابلیت های بیشتر به مبلغ ۵۰ دلار عرضه می شود. گذشته از آن دیجیتالی شدن اقتصاد بسیاری از هزینه های كارگزاری را نیز كاهش داده است. مثلا هزینه ذخیره بلیت هواپیما از طریق نمایندگی ۸ دلار است در حالی كه از طریق اینترنت حدود ۱ دلار می رسد. هزینه خرید بیمه از طریق نمایندگی ها بین ۴ تا ۷ دلار تمام می شود در حالی كه این هزینه از طریق اینترنت به زحمت به ۲ دلار می رسد. در زمینه تحقیقات مطالعات اكتشافی نیز به یاری اقتصاد دیجیتال شاهد كاهش هزینه ها طبق آخرین گزارش به دست آمده از شركت BP Amoca ، هزینه اكتشاف نفت برای هر بشكه در سال ۱۹۹۱ به ۱۰ دلار بالغ می گردید. این مبلغ در سال ۱۹۹۹ به یك دلار كاهش یافته است.

۲. گسترش اقتصاد دیجیتال فضای اقتصاد جهانی را رقابتی كرده است. اقتصاد دیجیتال موجب شده است كه موانع ورود به بازار برداشته شود و هر كس براحتی از طریق شبكه وارد اقتصاد جهانی شود. گذشته از آن به واسطه استفاده از قابلیت های شبكه، قدرت مصرف كننده از طریق مقایسه قیمت ها و كیفیت ها و دسترسی به اطلاعات افزایش یافته است. از سوی دیگر اندازه شركت ها كوچك شده و طیف وسیعی از واحدهای اقتصادی از طریق شبكه جهانی به یكدیگر وصل شده اند. هزینه مبادله (Transaction Cost) كه یكی از عوامل مهم تنظیم كننده مبادلات و قیمت ها است بشدت كاهش یافته است. به سخنی كوتاه گسترش اقتصاد دیجیتالی موجب فشردگی زمان و مكان شده و در عین بزرگتر كردن بازارها در مقیاس جهان شدت رقابت را بالا برده است. بالا رفتن شدت رقابت تا آنجا است كه موسسات معتبری چون مجمع جهانی اقتصاد و موسسه بین المللی توسعه مدیریت ارقام حساب های ملی را برای بررسی وضعیت كشورها نامناسب می دانند و با به كارگیری متغیرهای مختلف (بیش از ۲۰۰ متغیر) قدرت رقابتی كشورهای مختلف را حساب می كنند در ادبیات مدیریت و اقتصاد نیز رقابت به محور مباحث نظری تبدیل شده است و بسیاری از نظریه های جدید اقتصادی و مدیریت حول محور رقابت شكل گرفته اند.

۳. با افزایش سرعت دیجیتالی شدن اقتصاد، انعطاف پذیری خط تولید و سازمان شركت های تولیدی و خدماتی افزایش یافته است. این قدرت انعطاف پذیری موجب شده است كه خط تولید د ر كوتاهترین زمان تغییر كند و سازمان ها با تغییرات محیطی سریعا خود را تغییر دهند. ضمنا مجموعه این انعطاف پذیری ها موجب شده است كه شركت ها بتوانند به جای تولید انبوه تولید سفارشی و بر اساس خواست مشتریان انجام دهند. این كار تا آنجا گسترش یافته است كه نوع تولیدات بعضی كارخانه ها بسیار متنوع شده، بطوری كه به تمام نیاز مشتریان می توانند پاسخ دهند.

۴. اقتصاد دیجیتال سرعت را چه در تولید و چه در تحولات خارج از حوزه تولید بشدت بالا برده است. بر اساس قانون متكالف (Metcalfe Law)ارزش ایجاد شده در شبكه با مجذور تعداد كاربران اینترنت افزایش می یابد. در اینصورت با در نظر گرفتن تعداد كاربران اینترنت در شرایط فعلی (۳۵۰ میلیون نفر) مقدار ارزش ایجاد شده برابر ۳۵۰ خواهد شد. ارزش ایجاد شده در سال ۲۰۰۵ كه پیش بینی می شود تعداد كاربران اینترنت به ۱ میلیارد نفر برسد، سرسام آور بزرگ خواهد شد. این سرعت بیشتر به قدرت پردازش سیلیكون چیپس های كامپیوتر بر می گردد . یكی از بنیانگذاران شركت اینتل معتقد بود كه در هر ۱۸ ماه قدرت كامپیوترها دو برابر می شود. گفته وی اكنون به صورت یك قانون درآمده است. (Moore law ) بر این اساس در سال ۲۰۱۰ كامپیوترهای معمولی احتمالا ۱۰ میلیون برابر كامپیوترهای سال ۱۹۷۵ قدرت پردازش دارند. طبق برآورد نشریه اكونومیست هزینه انتقال دیجیتالی دایره المعارف بریتانیكا در سال ۱۹۷۰در حد ۱۸۷دلار بوده است. در حالی كه در سال ۲۰۰۰ به یاری قدرت پردازش بسیار زیاد كامپیوترها وكاهش قیمت آنها، هزینه انتقال دیجیتالی كل كتابخانه كنگره امریكا از یك ایالت به ایالت دیگر به زحمت به ۴۰ دلار می رسد.

۵. دیجیتالی شدن اقتصاد موجب رشد سریع نوآوری و اختراعات شده است. این سرعت آنقدر بالا است كه نوآوری به دغدغه دایمی كار مستمر و روزانه شركت ها تبدیل شده است. بی سبب نیست كه عده ای اقتصاد امروزه را اقتصاد مبتنی بر نوآوری (Innovation based Economy) نامیده اند. سرعت نوآوری موجب شده است ه دستگاههای بسیار جدید بسرعت منسوخ شوند و استهلاك دستگاهها جای خود را به استهلاك تكنولوژی دستگاهها بدهد. شركت هایی كه از این رقابت باز می مانند سریعا حذف خواهند شد. این روند تحقیق، توسعه و یادگیری مستمر را به محور فعالیت شركت ها تبدیل كرده است.

۶. اقتصاد دیجیتالی موجب هم سطح شدن بازارها و حذف اربیتراژ (سودهای دلالی) شده است. قبلا هر تغییر كه در بازار های مالی نیویورك رخ می داد، همه به سوی سایر بازارها سرازیر می شدند ولی هم اكنون از طریق شبكه همه جا حضور دارند و لذا زمان انتقال از یك بازار به بازار دیگر به حداقل رسیده است. به همین دلیل است كه برخلاف سال های قبل تمامی بازارهای بورس یكباره با هم واكنش نشان می دهند و نرخ بازدهی سهام در بازارهای بورس مختلف بشدت همگرا شده است. این پدیده تحت عنوان برابری نرخ بازدهی (Rate of return Parity)در ادبیات اقتصادی مطرح شده است.

۷. رشد اقتصاد دیجیتال نابرابری را در سطح ملی (بین گروههای درآمدی كشورهای توسعه یافته) و در سطح بین المللی (بین كشورهای مختلف) افزایش داده است. این پدیده تحت عنوان شكاف دیجیتالی (Digital Divide) در سطحی گسترده در محافل علمی و سیاسی مورد توجه قرار گرفته است. از آنجا كه بر اساس تحقیقات انجام گرفته، دیجیتالی شدن شركت ها و اقتصاد كشورها بهره وری و رقابت پذیری آنها را بالا می برد و سرعت آن نیز خیلی زیاد است، شكاف درآمدی كشورها، شركت ها و گروههای مختلف مردم در حال افزایش است. هرچند كه اقتصاد دیجیتال فرصت های زیادی را در اختیار كشورهای در حال توسعه قرار داده است ولی تاكنون موجب افزایش شكاف دیجیتال نیز شده است و تنها بعضی كشورها قادر بوده اند كه با دیجیتالی كردن اقتصاد خود این شكاف را كاهش دهند. بر اساس مطالعات كنفدراسیون مصرف كنندگان آمریكا یك مدیر اجرایی در سال ۱۹۸۰، حدود ۴۲ برابر یك كارگر كارخانه حقوق می گرفته است، این نسبت در سال ۱۹۹۹ به ۴۷۵ برابر افزایش یافته است. هم اكنون كشورهای ثروتمند جهان با ۱۵ درصد جمعیت جهان ۹۰ درصد هزینه های تكنولوژی اطلاعات (IT) را انجام می دهند و ۸۰ درصد كاربران اینترنت را در اختیار دارند. اگر نسبت میزبانان اینترنت را (Internet Hosts) به عنوان یكی از شاخص های رشد اقتصاد دیجیتال در نظر بگیریم، فقط كشورهای OECD ۶/۹۶ درصد میزبانان اینترنت را در اختیار خود دارند. بر اساس تحقیقات انجام گرفته در مركز تحقیقات OECD شكاف دیجیتالی بین كشورهای OECD و آفریقایی از ۲۷۰ در اكتبر ۱۹۹۷ به ۴۷۵ در اكتبر ۲۰۰۰ افزایش یافته است. بر اساس محاسبات انجام شده در دهه ۹۰ كشورهای گروه –هفت (۷ G) ۵/۹۰ درصد تولیدات با تكنولوژی پیشرفته را تولید كردهاند و ۴/۸۰ درصد قدرت محاسباتی جهانی را در اختیار دارند. سرعت این شكاف متاسفانه در حال افزایش است و كشورهای در حال توسعه با دسترسی محدود به ابزارهای دیجیتالی روز به روز به حاشیه اقتصاد جهانی رانده می شوند. در حالی كه هزینه خرید یك كامپیوتر در بنگلادش برابر دریافتی ۸ سال یك كارگر است نمی توان براحتی به توسعه اقتصاد دیجیتال در این كشورها آن هم بدون داشتن استراتژی مشخص امیدوار بود. بر اساس محاسبات سازمان ملل متحد ۲ میلیارد نفر در جهان با درآمد سرانه ۸۰۰ دلار زندگی می كنند كه به ازای هر هزار نفر ۳۵ تلفن و ۵ كامپیوتر دارند درحالی كه در امریكا به ازای هر هزار نفر ۶۵۰ تلفن و ۵۴۰ كامپیوتر وجود دارد و البته در خصوص میزان استفاده و نوع استفاده از این دستگاهها نیز تفاوت های قابل ملاحظه ای وجود دارد. حقایق فوق وجود شكاف دیجیتال و سرعت افزایش آن را نشان می دهد. این شكاف آثار غیرقابل انكاری بر اقتصاد كشورهای در حال توسعه دارد كه در زیر به برخی از آنها اشاره می شود.


۱ ۷ - دیجیتالی شدن اقتصاد كشورهای توسعه یافته و غیردیجیتالی ماندن كشورهای در حال توسعه نابرابری جدیدی را تحت عنوان كاهش نرخ مبادله ایجاد كرده است. ارزش افزوده كالاهای دیجیتالی، به رغم كاهش قیمت، بسیار بالا و ارزش افزوده كالاهای تولیدی در كشورهای در حال توسعه بسیار پایین است. معامله تجاری این دو نوع كالا در سطح بین المللی در واقع بیانگر انتقال منابع و پس اندازها از كشورهای در حال توسعه به كشورهای توسعه یافته می شود.

۲ ۷ تقسیم كار جدیدی در حوزه های اقتصاد جهانی در حال وقوع است. كشورهای توسعه یافته روز به روز با دیجیتالی تر شدن و با توسعه دانش و نوآوری های جدید، تولید كالاهای سنگین و غیردیجیتالی را به كشورهای در حال توسعه منتقل می كنند. بنابراین كشورهای در حال توسعه بتدریج تولید كننده كالاهایی خواهند بود كه سهم تكنولوژی دیجیتالی و دانش در آنها محدودتر است. این پدیده را در روند صادرات و وزن صادرات كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه بخوبی می توان تشخیص داد.

۳ ۷ گسترش اقتصاد دیجیتالی و شبكه ای در سطح جهان موجب شده است كه مردم كشورهای در حال توسعه بطور مستمر و از طریق ارتباط On Line با آخرین پدیده های جدید كالایی آشنا شوند و براحتی از طریق اینترنت به آنها دسترسی داشته باشند. این مساله كه در دهه ۵۰ توسط نوركس (Nurkse) تحت عنوان اثر نمایش (Demonstration) مطرح شده بود در اوایل قرن بیست ویكم با شدت و قدرت بیشتری در حال عمل كر دن است و موجب شده است كه سطح مصرف كشورهای در حال توسعه بالا رود و حجم پس انداز پایین بیاید. این مساله خطر كاهش انباشت سرمایه را برای كشورهای در حال توسعه به همراه دارد.

۴ ۷ گسترش اقتصاد دیجیتالی در كشورهای در حال توسعه، هر چند به صورت محدود، منجر به ظهور دوگانگی دیجیتالی (Digital Duality) شده است. عده ای كه در این حوزه از فعالیت های اقتصادی مشغول هستند دارای نرخ بازدهی بالاتری خواهند بود. از آنجا كه توسعه اقتصاد دیجیتالی در كشورهای در حال توسعه اجتناب ناپذیر خواهد بود، توسعه آن موجب دوگانگی شدید در درآمدها و بازدهی بخش های دیجیتالی و غیر دیجیتالی خواهد شد. به عبارت دیگر توزیع ناعادلانه دیگری در راه است كه در صورت عدم اعمال سیاست های مكمل موجب نابسامانی اقتصادی و اجتماعی خواهد شد.

۵ ۷ توسعه اقتصاد دیجیتالی موجب شده است كه سیستم بانكی كشورهای در حال توسعه در رقابت جدی با سیستم بانكی كشورهای در حال توسعه قرار گیرند و مخاطرات جدیدی را تجربه كنند. در تحقیق انجام شده در سازمان مدیریت صنعتی مشخص شد كه سیستم بانكی ایران در مقابل سیستم دیجیتالی بانكی كشورهای دیگر بشدت ناتوان است. بازار بورس و بطوركلی بازارهای مالی اگر به روی اقتصاد جهانی باز شوند بشدت تحت تاثیر موج سرعت و گسترش بازارهای مالی دیجیتالی شده جهانی قرار خواهند گرفت و تغییرات غیرقابل انكاری را تجربه خواهند كرد. تغییرات ساختاری در بخش های مختلف اقتصادی، تغییرات حجم پول در اثر دیجیتالی شدن دریافت ها و پرداخت ها، توسعه تجارت داخلی و تجارت بین المللی، آموزش و پرورش دانشگاه ها، فرهنگ عمومی مردم، مطبوعات و سایر رسانه ها و ...تحت تاثیر گسترش سریع اقتصاد دیجیتال قرار خواهند گرفت كه توضیح در خصوص هر یك نیاز به زمان زیادی دارد. به نظر می رسد كه بر این روند تحول تكنولوژیكی نوعی جبر حاكم است و هیچ كشوری نمی تواند آن را انكا ركند. انجام مطالعات عمیق و گسترده در باره این تحول و ابعاد و آثار و پیامدهای آن بر اقتصاد كشور ضرورتی است كه از آن غفلت شده است.

برگرفته از : http://www.globalisation.ir/post/187


تاریخچه سیستمهای برنامه‌ریزی منابع سازمانی در سازمانها
پایگاه جامع مهندسی صنایع ایران



تاریخچه سیستم های برنامه‌ریزی منابع سازمانی (Enterprise Resource Planning) در سازمانها
مقدمه: قبل از سال 1960 میلادی نرم افزارهایی به نام BOM Processors توسعه پیدا کرده بودند که هدف عمده آنها استخراج مواد لازم برای تولید تعدادی محصول بود. این نرم افزارها توجه چندانی به اندازه و حجم تولید و یا به تعبیری دیگر Lot Sizing نداشته و از سوی دیگر زمان تحویل این اقلام را مد نظر قرار نمی دادند. ضمنا این نرم افزارها، موجودی خطوط مختلف تولید و انبارها را مد نظر قرار نمی دادند و به همین جهت با استفاده از آنها حجم موجودی در جریان، افزایش پیدا می کرد.

بین سالهای 1960 و 1970 میلادی
در اوایل این دهه تمرکز نرم افزاری بیشتر بر روی سیستمهای کنترل موجودی بود. در این مدت همچنان بیشتر از مفاهیم سنتی کنترل موجودی برای توسعه نرم افزار های مرتبط استفاده می شد. اما در اواخر این دهه مفهوم MRP و یا برنامه ریزی مواد مورد نیاز معرفی و نرم افزار MRPI توسط IBM شرکت توسعه پیدا کرد. مهمترین مشکل این نرم افزار و نرم افزارهای مشابه، اجرای آن بر روی main frame های گران قیمت مستقر در مراکز دانشگاهی و یا نظامی و ... بود و همین امر فاصله زمانی بین دو برنامه ریزی را افزایش می داد. این سیستم بصورت برگشتی، زمان تحویل اقلام مورد نیاز برای ساخت یک محصول خاص را از زمان تحویل به مشتری تا زمانیکه مورد نیاز برای مونتاژ شدن روی خطوط مونتاژ بود، برنامه ریزی می کردند. سازمانها در اجرای MRPI مشکلات زیادی داشتند. این مشکلات بیشتر مشکلاتی سیستمی و ناشی از کاربران بودند تا مشکلاتی تکنولوژیک. از طرف دیگر این سیستم ارتباط بین تولید و استراتژی های رقابتی سازمان را چندان مد نظر قرار نمی داد. ضمنا ظرفیتهای تولیدی سازمان چندان در این سیستم لحاظ نمی شدند.

--------------------------------------------------------------------------------

بین سالهای 1970 و 1980 میلادی
تمرکز بر MRPI با توجه به برنامه کلان تولید یا MPSو توسعه MRP حلقه بسته. در این سیستمها امکان بروز نارسایی در زنجیره تولید به حداقل رسید اما همچنان این سیستمها فقط برنامه ریزی تولید را انجام داده و حمایت چندانی از سایر منابع تولید نداشتند.

--------------------------------------------------------------------------------

بین سالهای 1980 و 1990 میلادی
گسترش MRPI به کف کارگاه و توسعه MRPII که برنامه ریزی بخش زیادی ازمنابع تولیدی را انجام می داد. در اوایل همین دهه سیستمهای DRP یا سیستمهای برنامه ریزی توزیع که مستقل از MRPII عمل می کردند وارد این سیستم شده و عملا مشکل عدم ارتباط این دو سیستم با یکدیگر مرتفع گردید.


--------------------------------------------------------------------------------

بین سالهای 1990 و 2000 میلادی و پس از آن
گسترش MRPII به سایر حوزه ها و اضافه نمودن سیستمهای پشتیبان تصمیم به MRPII توسعه یافته که در تمام عرصه های تولیدی، خدماتی، تجاری، توزیع و ... کارایی داشت و ظهور ERP. مشکل عمده سیستمهای MRPII و توسعه یافته های آن این بود که تنها سیستم تولیدی ساخت به منظور انبار یا MTS را پشتیبانی می کرد و سایر سیستمهای تولیدی را چندان پوشش نمی داد. اما با ظهور ERP در حوزه تولید، تمامی سیستمهای تولیدی تحت پوشش قرار گرفتند. بخشها، فرایندها و وظایف مختلفی از جمله کنترل کیفیت، نگهداری و تعمیرات، حسابداری و مالی و ... به سیستمهای تولیدی متصل شده و ERP به عنوان حد فاصل سیستمهای SCM و CRM مطرح گردید. این سیستم بیش از آنکه عنوان جدیدی برای MRPII باشد، به عنوان سطح بعدی در سطوح تکاملی سیستمهای کامپیوتری طراحی شده برای پشتیبانی از عملیات سازمان مطرح است.
در سال 1995 ، مقوله اینترنت وارد ERP شد و در سال های 1998 -2000 ، EDI و ERP با یکدیگر پیوند خوردند. در سال 2000 اینترنت به عنوان جزیی تفکیک ناپذیر از ERP محسوب و سیستمهای ERP تحت وب توسعه یافتند که فناوری چند لایه ای در معماری سیستم اطلاعاتی را پشتیبانی می کنند. امروزه هم سیستمهای جدیدی با عنوان ERP II در حال توسعه هستند که اساس آنها وب بوده و تمرکز بسیار زیادی بر حمایت از ماژول SCM دارند و عملا در تعریف امروز ERP، آن را کاملا مرتبط و جدایی ناپذیر از SCM تعریف می نمایند. قابل ذکر است که در سال 1998 بیش از 20.000 سازمان درسراسر جهان مبلغی افزون بر 17 میلیارد دلار در زمینه ERP سرمایه گذاری نموده اند که این رقم در سالهای بعد بین 30 تا 50 درصد رشد داشته و در سال 2003 به رقمی نزدیک به 100 میلیارد دلار رسیده است.

--------------------------------------------------------------------------------

هزینه نگهداری و به روز رسانی سیستمهای پیاده سازی شده در سال 2000 به رقمی حدود 21.5 میلیارد دلار بالغ شده که نرخ رشدی برابر 13.1% نسبت به سال 1999 داشته است [Broatch, 2001]. ضمنا طبق بررسی های صورت گرفته در حال حاضر بیش از 70% از 1000 شرکت طراز اول جهان از دید مجله Fortune، سیستمهای ERP را با موفقیت پیاده نموده و یا در حال پیاده سازی آن هستند [Kraft, 2001].

برنامه‌ریزی منابع سازمانی (Enterprise Resource Planning) چیست ؟
رشد غیرقابل ‌پیش‌بینی فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه‌های گذشته که با تکیه بر توسعه صنایع مختلفی از جمله الکترونیک ، کامپیوتر ، مخابرات صورت گرفته بر جنبه‌های مختلف عملکرد سازمانها تاثیرات شگرفی داشته است . همزمان با این تغییرات ، محیط فعالیت سازمانهای مختلف پیچیده‌تر شده و به همین جهت ، نیاز به سیستمهای مختلفی که بتواند ارتباط بهتری بین اجزای مختلف سازمانی برقرار کرده و جریان اطلاعات را در بین آنها تسهیل کند ، افزایش چشمگیری یافته است . این سیستمها که در مجموع به سیستمهای سازمانی Enterprise Systems (ES) معروف هستند ، زمینه ای را فراهم آورده‌اند که مدیران بتوانند در تصمیم‌گیریهای مختلف خود از اطلاعات مناسب در هر جا و در زمان مناسب استفاده نمایند .
از اوایل دهه 1990 میلادی ، ظهور نرم‌افزارهای یکپارچه‌ای تحت عنوان ERP با هدف قراردادن سازمانهای بزرگ ، توسعه بسیار زیادی پیدا کردند . این نرم‌افزارهای بسیار قدرتمند ، پیچیده و گران‌قیمت ، سیستمهای از پیش طراحی‌شده‌ای هستند که پس از اندک تغییراتی در آنها توسط مشاوران پیاده‌ساز و مشاوران تحلیل فرایندهای سازمانی ، پیاده‌سازی و اجرا می‌شوند . در بسیاری از موارد سازمانها به دلیل اجبار در تبعیت از منطق حاکم بر این نرم‌افزارها ، مجبور به اصلاح و بازبینی مجدد فرایندهای خود هستند . این نرم‌افزارها بر خلاف نرم‌افزارهای قدیمی که در سازمانها و از طریق واحدهای مختلف سازمانی توسعه پیدا می‌کردند ، مجموعه‌ای یکپارچه هستند که دارای ماژولهای مختلف بوده و هر زمان که نیاز به اضافه کردن ماژول دیگری به آنها باشد ، این کار به راحتی صورت می‌پذیرد .
ERP را می‌توان به عنوان نرم‌افزار یکپارچه‌ای تعریف نمود که دارای اجزا و یا ماژولهایی برای برنامه‌ریزی ، تولید ، فروش ، بازاریابی ، توزیع ، حسابداری ، مدیریت منابع انسانی ، مدیریت پروژه ، مدیریت موجودی ، مدیریت خدمات و نگهداری و تعمیرات ، مدیریت حمل‌ونقل و بازرگانی الکترونیک است ؛ معماری و ساختار ERP بگونه‌ای است که یکپارچگی و جامعیت اطلاعات سطح سازمان را فراهم نموده و جریان روان اطلاعات بین بخشهای مختلف سازمان را فراهم می‌آورد .

انجمن کنترل تولید و موجودی آمریکا ERP را به صورت زیر تعریف می‌نماید :
روشی برای برنامه‌ریزی و کنترل موثر تمامی منابع موردنیاز برای دریافت ، تولید ، ارسال و پاسخگویی به نیازهای مشتریان در شرکتهای تولیدی ، توزیعی و خدماتی .

تعاریف بسیار زیاد دیگری نیز برای ERP ارایه شده است از جمله :
ERP یک بسته نرم‌افزاری تجاری است که هدف آن یکپارچگی اطلاعات و جریان اطلاعات بین تمامی بخشهای سازمان از جمله مالی ، حسابداری ، منابع انسانی ، زنجیره عرضه و مدیریت مشتریان می‌باشد . (Davenport,1998)

سیستمهای ERP ، سیستمهای اطلاعاتی قابل‌تغییروتنظیمی هستند که اطلاعات و فرایندهای مبتنی بر اطلاعات در سازمان را در درون واحدهای سازمانی و بین آنها یکپارچه می‌نمایند . (Kumar & Hilsgersberg,2000)

ERP ، یک پایگاه داده ، یک برنامه کاربردی و یک واسط یکپارچه در تمامی سازمان است . (Tadjer,1998)

ERP ، سیستمهایی مبتنی بر کامپیوتر هستند که برای پردازش تراکنشهای سازمان طراحی شده‌اند و هدف آنها تسهیل برنامه‌ریزی ، تولید و پاسخگویی به‌موقع به مشتریان در محیطی یکپارچه است . (O’Leary,2001)

ERP ، یک بسته نرم‌افزاری استاندارد مشتمل بر چندین ماژول مرتبط و یکپارچه است که کلیه فرایندهای تجاری یک سازمان را اعم از تولید ، منابع انسانی ، مالی ، بازاریابی و فروش را پشتیبانی می‌نماید و منجر به یکپارچگی وظایف در سازمان می‌شود .

ERP ، یک راه‌حل سیستمی مبتنی بر فناوری اطلاعات است که منابع سازمان را توسط یک سیستم به هم پیوسته ، به سرعت و با دقت و کیفیت بالا در کنترل مدیران سطوح مختلف سازمان قرار می‌دهد تا به طور مناسب فرایند برنامه‌ریزی و عملیات سازمان را مدیریت نمایند .

ERP ، به مثابه ستون فقرات اطلاعاتی یک سازمان از لحاظ بانکهای اطلاعاتی و فرایندهای سازمانی محسوب شده و به منزله نرم‌افزاری برای پشتیبانی فرایندهای داخلی سازمان است .
آنچه در همه این تعاریف مهم است ، توجه و تمرکز بیشتر بر روی عبارت Enterprise در اختصار ERP است تا توجه به عبارات دیگر اختصار از جمله Planning و Resource . چرا که این سیستم فراتر از برنامه‌ریزی عمل کرده و با وجود تمرکز بر روی منابع سازمان ، عناصری فراتر از آن را نیز پوشش می‌دهد . از سوی دیگر ، آنچه که در این تعاریف بیش از همه نمود دارد ، یکپارچگی و استاندارد بودن سیستم ERP است و همین دو جنبه مهم از ERP آنرا از سایر سیستمهای اطلاعاتی یکپارچه متمایز می‌سازد .

در گام آتی از تاریخچه ERP خواهیم گفت ...

گام یکصد و دوازدهم
تاریخچه ERP به چه زمانی باز می‌گردد ؟ )از MRP1 تا (ERP2
سیر تکاملی نرم‌افزار ERP از یک سو به شدت متاثر از سیر تکاملی سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای کامپیوتری و از سوی دیگر متاثر از تحولات صورت گرفته در زمینه مدیریت سازمانها و محیط رقابتی حاکم بر آنهاست . ERP به منظور غلبه بر مشکلات سیستمهای عملیاتی موجود در سازمانها که از اوایل دهه 1960 میلادی توسعه پیدا نموده بودند بوجود آمد . در این گام به روند توسعه و تکامل ERP می‌پردازیم :

دوره اول : قبل از سال 1960 میلادی
دراین مدت نرم‌افزارهایی به نام BOM Processors توسعه پیدا کرده بودند که هدف عمده آنها استخراج مواد لازم برای تولید تعدادی محصول بود . این نرم‌افزارها توجه چندانی به اندازه و حجم تولید و یا به تعبیری دیگر Lot Sizing نداشته و از سوی دیگر زمان تحویل این اقلام را مدنظر قرار نمی‌دادند . ضمنا این نرم‌افزارها ، موجودی خطوط مختلف تولید و انبارها را مدنظر قرار نمی‌دادند و به همین جهت با استفاده از آنها حجم موجودی در جریان افزایش پیدا می‌نمود .

دوره دوم : بین سالهای 1960 و 1970 میلادی
در اوایل این دهه تمرکز نرم‌افزاری بیشتر بر روی سیستمهای کنترل موجودی بود . در این مدت همچنان بیشتر از مفاهیم سنتی کنترل موجودی برای توسعه نرم‌افزارهای مرتبط استفاده می‌شد . اما در اواخر این دهه مفهوم MRP یا برنامه‌ریزی مواد موردنیاز معرفی و نرم‌افزارMRPI توسط IBM شرکت توسعه پیدا کرد . مهمترین مشکل این نرم‌افزار و نرم‌افزارهای مشابه ، اجرای آن بر روی Main Frame های گران قیمت مستقر در مراکز دانشگاهی ، نظامی و ... بود و همین امر فاصله زمانی بین دو برنامه‌ریزی را افزایش می‌داد . این سیستم بصورت برگشتی ، زمان تحویل اقلام موردنیاز برای ساخت یک محصول خاص را از زمان تحویل به مشتری تا زمانیکه موردنیاز برای مونتاژ شدن روی خطوط مونتاژ بود ، برنامه‌ریزی می‌کردند . سازمانها در اجرای MRPI مشکلات زیادی داشتند ؛ این مشکلات بیشتر مشکلاتی سیستمی و ناشی از کاربران بودند تا مشکلاتی تکنولوژیک . از طرف دیگر ، این سیستم ارتباط بین تولید و استراتژیهای رقابتی سازمان را چندان مدنظر قرار نمی‌داد ؛ ضمنا ظرفیتهای تولیدی سازمان چندان در این سیستم لحاظ نمی‌شدند .

دوره سوم : بین سالهای 1970 و 1980 میلادی
تمرکز بر MRPI با توجه به برنامه کلان تولید یا MPSو توسعه MRP حلقه بسته . در این سیستمها امکان بروز نارسایی در زنجیره تولید به حداقل رسید اما همچنان این سیستمها فقط برنامه‌ریزی تولید را انجام داده و حمایت چندانی از سایر منابع تولید نداشتند .

دوره چهارم : بین سالهای 1980 و 1990 میلادی
گسترش MRPI به کف کارگاه و توسعه MRPII که برنامه‌ریزی بخش زیادی از منابع تولیدی را انجام می‌داد . در اوایل همین دهه سیستمهای DRP یا سیستمهای برنامه‌ریزی توزیع که مستقل از MRPII عمل می‌کردند وارد این سیستم شده و عملا مشکل عدم ارتباط این دو سیستم با یکدیگر مرتفع گردید .

دوره پنجم : بین سالهای 1990 و 2000 میلادی و پس از آن
گسترش MRPII به سایر حوزه‌ها و اضافه نمودن سیستمهای پشتیبان تصمیم به MRPII توسعه‌یافته که در تمام عرصه‌های تولیدی ، خدماتی ، تجاری ، توزیع و ... کارایی داشت و ظهور ERP . مشکل عمده سیستمهای MRPII و توسعه یافته‌های آن این بود که تنها سیستم تولیدی ساخت به منظور انبار یا MTS را پشتیبانی می‌نمود و سایر سیستمهای تولیدی را چندان پوشش نمی‌داد ؛ اما با ظهور ERP در حوزه تولید ، تمامی سیستمهای تولیدی تحت پوشش قرار گرفتند . بخشها ، فرایندها و وظایف مختلفی از جمله کنترل کیفیت ، نگهداری و تعمیرات ، امور حسابداری ، مالی و ... به سیستمهای تولیدی متصل شده و ERP به عنوان حد فاصل سیستمهای SCM و CRM مطرح گردید . این سیستم بیش از آنکه عنوان جدیدی برای MRPII باشد ، به عنوان سطح بعدی در سطوح تکاملی سیستمهای کامپیوتری طراحی شده برای پشتیبانی از عملیات سازمان مطرح است .
در سال 1995 ، پدیده اینترنت واردERP شد و در سالهای 1998 تا 2000 ، EDI و ERP با یکدیگر پیوند خوردند ؛ در سال 2000 اینترنت به عنوان جزیی تفکیک ناپذیر از ERP محسوب و سیستمهای ERP تحت وب توسعه یافتند که فناوری چند لایه‌ای در معماری سیستم اطلاعاتی را پشتیبانی می‌کنند . امروزه هم سیستمهای جدیدی با عنوان ERP II در حال توسعه هستند که اساس آنها وب بوده و تمرکز بسیار زیادی بر حمایت از ماژول SCM دارند و عملا در تعریف امروز ERP ، آنرا کاملا مرتبط و جدایی‌ناپذیر از SCM تعریف می‌نمایند . قابل ذکر است که در سال 1998 بیش از بیست‌هزار سازمان در سراسر جهان مبلغی افزون بر هفده‌میلیارد دلار در زمینهERP سرمایه‌گذاری نموده‌اند که این رقم در سالهای بعد بین سی تا پنجاه درصد رشد داشته و در سال 2003 به رقمی نزدیک به صدمیلیارد دلار رسیده است .
هزینه نگهداری و بروزرسانی سیستمهای پیاده‌سازی شده در سال 2000 به رقمی حدود بیست‌ودو میلیارد دلار بالغ شده که نرخ رشدی برابر سیزده‌ویکدهم درصد نسبت به سال 1999 داشته است (Broatch,2001) . علاوه بر این ، طبق بررسیهای صورت گرفته ، در حال حاضر بیش از هفتاد درصد از هزار شرکت طراز اول جهان از دید مجله Fortune ، سیستمهای ERP را با موفقیت پیاده نموده و یا در حال پیاده‌سازی آن هستند . (Kraft,2001)

در گام آتی از مزایای پیاده‌سازی ERP خواهیم گفت ...

گام یکصد و سیزدهم
پیاده‌سازی ERP در سازمانها چه مزایایی به همراه دارد ؟
پیاده‌سازی سیستم ERP مزایای بی‌شماری را برای سازمانها به ارمغان می‌آورد اما باید توجه داشت که این مزایا و بهبود فرایندهای تجاری سازمان به راحتی قابل دست‌یابی نیستند . پیاده‌سازی موفق یک سیستم ERP بستگی بسیار زیادی به انتخاب سیستم مناسب ، تامین‌کننده مناسب ، نحوه بومی‌سازی نرم‌افزار در سازمان با توجه به استراتژی ، فرهنگ و ساختار سازمان ، تعهد و حمایت مدیریت سازمان از پیاده‌سازی نرم‌افزار ، شایستگی مشاوران در پیاده‌سازی نرم‌افزار ، کنترل پروژه مناسب در طول فرایند پیاده‌سازی و اتمام پروژه در زمان مشخص و بودجه پیش‌بینی شده و مواردی ازین دست دارد .

از این عوامل که بگذریم ، پیاده‌سازی ERP در سازمان مزایای بسیار زیادی را به همراه خواهد داشت که بصورت خلاصه می توان به موارد ذیل اشاره نمود :
Ø ایجاد یکپارچگی سازمانی از بعد اطلاعاتی و افزایش سازگاری در اطلاعات موجود در سازمان.
Ø استانداردسازی فرایندهای سازمانی بر اساس بهترین تجربیاتی که شرکتهای عرضه‌کننده نرم‌افزار از سازمانهای مختلف به دست آورده‌اند .
Ø مهندسی مجدد فرایندهای سازمانی و کاهش زمان انجام آنها .
Ø تبدیل فرایندهای سازمانی از حالت ضمنی به حالت صریح به علت مهندسی مجددی که در فرایندهای سازمان صورت می‌پذیرد .
Ø امکان نصب و راه‌اندازی سریعتر سیستمهای مرتبط با ERP در سازمان از جمله ماژولهای مختلف این نرم‌افزار و یا سایر نرم‌افزارهای کاربردی که از طرف عرضه کنندگان ERP ارایه نشده و مخصوص آن سازمان هستند .
Ø امکان و یا تسهیل توسعه سیستمها و تکنولوژیهای جدید از جمله JIT ،ABC و ... .
Ø امکان ایجاد همکاریهای تجاری ، سرمایه‌گذاریهای مشترک ، ادغام برای سازمانها با هزینه کمتر و بازدهی بیشتر و نتیجه بهتر .
Ø تغییر تمرکز از برنامه‌نویسی کامپیوتری در سازمان به بهبود فرایندها .
Ø فراهم شدن زیر ساخت لازم به منظور پرداختن به SCM و CRM ، دو مبحثی که در حال حاضر تبدیل به دو جزء جدایی ناپذیر ERP2 شده‌اند .
Ø توسعه زیر ساخت لازم به منظور وارد شدن به E-Business .

لازم است اشاره شود که از ERP به عنوان کاتالیزور و یا Enabler و یا تسهیل‌کننده در BPR و یا مهندسی مجدد فرایندهای سازمانی نام برده شده است . اما در مورد اینکه ERP و BPR کدام یک مقدم بر دیگری هستند ، بحثهای زیادی مطرح است و مقالات مختلفی درباره آن وجود دارد . برخی ERP و BPR را دو فرایند لازم و ملزوم یکدیگر دانسته‌اند و بسیار تاکید بر اجرای کامل BPR همزمان با پیاده‌سازی ERP و یا قبل از آن دارند ، در حالیکه برخی دیگر بسیار تاکید بر عدم اجرای BPR سنگین در فرایندهای سازمان به منظور افزایش احتمال موفقیت پروژه پیاده‌سازی ERP در سازمان دارند . تاکید گروه دوم بیشتر بر افزایش دقت در انتخاب ERP مناسب برای سازمان که دارای بیشترین انطباق با فرایندهای سازمانی است می‌باشد .
اما به هر حال باید اشاره نمود که در برخی موارد نرم‌افزار ERP خریداری شده و منطبق با آن BPR صورت می گیرد که به آن Package Enabled BPR می‌گویند و در نوع دیگر BPR استاندارد اعمال و پس از آن ERP منطبق بر BPR استاندارد اعمال شده انتخاب می‌شود ؛ هرکدام از این روشها مزایا و معایب خاص خود را دارا می‌باشند .


تهیه و تنظیم: پایگاه مقالات علمی مدیریت


دوشنبه 8 مهر 1392

عنوان مقاله: مزیت رقابتی پایدار

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.مدیریت منابع انسانی ،

عنوان مقاله: مزیت رقابتی پایدار
مولف/مترجم: علی مهری
موضوع: مدیریت استراتژیک / مدیریت ارتباط با مشتری
سال انتشار(میلادی): 2004
وضعیت: تمام متن
منبع: ماهنامه تدبیر-سال چهاردهم-شماره140
تهیه و تنظیم: پایگاه مقالات مدیریت www.SYSTEM.parsiblog.com
مقدمه: نگاهی نافذ به جهان پیرامون این حقیقت را آشکار می کند که «جهان امروز بسیار متفاوت از گذشته است» که در این راستا از ویژگیهای مسلط جهان امروز می توان به جهانی شدن اقتصاد، تولید انبوه و ظرفیت مازاد در اکثر بازارها، رقابت برمبنای زمان، انبوه اطلاعات و کارآیی ارتباطات و دانش، اطلاعات و قدرت روزافزون مشتری اشاره کرد و این همه بیانگر یکپارچگی بازارهای جهانی و پیچیدگی روزافزون بازارها و پویایی محیط فراوری شرکتها و موسسات تولیدی و خدماتی است. در چنین فضایی این سوال اساسی قابل طرح است که: راز بقا و موفقیت سازمانها در بازار فرارقابتی امروز چیست؟


بانگاهی به ادبیات مربوطه و بررسی نظریات متخصصان مدیریت استراتژیک پاسخ سوال را در ایجاد، حفظ و تداوم مزیت رقابتی پایداردر می یابیم به این معنا که صاحبنظران معتقدند سازمانها برای مصون ماندن از امواج سهمگین محیطی و نیز سازگاری با الزامات رقابتی چاره جز کسب و تداوم ضربت رقابتی پایدار ندارند. بدیهی است که رسیدن به این هدف مستلزم طراحی مسیر رقابتی بسیار هوشمندانه است که از نظر علّی مبهم و از نظر اجتماعی و مدیریتی پیچیده است. بااین حال، شناخت مفهوم و ویژگیهای محتوایی، انواع و قلمرو علّی مزیت رقابتی می تواند در طراحی و اجرای این مسیر بسیار موثر و راه گشا باشد. در این راستا مقاله حاضر ضمن ارائه تعریف، انواع و قلمرو علّی مزیت رقابتی سعی دارد چارچوب تحلیلی مناسبی را برای شناخت مفاهیم بنیادین مزیت رقابتی و در نتیجه کمک به طراحی و اجرای الگوها و روشهای کارآمد رقابتی با هدف نیل به مزیت پایدار برای سازمانها ارائه کند.

تعریف و مفهوم مزیت رقابتی
برای درک مناسب هر موضوعی ابتدا لازم است تعریف و مفهوم آن ارائه گردد. بدیهی است هرچه قدر تعریف ارائه شده از جامعیت بیشتری برخوردار بوده و کارا باشد درک مناسب تری از موضوع حاصل می گردد. در این راستا چند تا از تعاریف ارائه شده توسط صاحب نظران در رابطه با مزیت رقابتی به شرح زیر ارائه می شود:
«مزیت رقابتی عبارت از میزان فزونی جذابیت پیشنهادهای شرکت در مقایسه با رقبا از نظر مشتریان است» (جی. کیگان، ص 23)
«مزیت رقابتی تمایز در ویژگیها یا ابعاد هر شرکتی است که آن را قادر به ارائه خدمات بهتر از رقبا (ارزش بهتر) به مشتریان می کند» (HAO MA, P 709) .
«<<<مزیت رقابتی ارزشهای قابل ارائه شرکت برای مشتریان است به نحوی که این ارزشها از هزینه های مشتری بالاتر است>>>» (M. PORTER, 1990) .
توجه به تعاریف فوق و سایر تعاریف ارائه شده در مورد مزیت رقابتی گویای این است که ارتباط مستقیم ارزشهای مورد نظر مشتری، ارزشهای عرضه شده شرکت و ارزشهای عرضه شده توسط رقبای شرکت الزامات و ابعاد مزیت رقابتی را تعیین می کند. چنانچه از دیدگاه مشتری مقایسه ارزشهای عرضه شده شرکت با ارزشهای عرضه شده رقبا بیشتر به ارزشهای مورد نظر و انتظامات او سازگارتر و نزدیکتر باشد می توان گفت که آن شرکت در یک یا چند شاخص نسبت به رقبای خود دارای مزیت رقابتی است به نحوی که این مزیت باعث می شود که شرکت در عرصه بازار نسبت به رقبای خود در نزدیکی به مشتری و تسخیر قلب وی برتری داشته باشد.

انواع مزیت رقابتی
باتوجه به مبانی نظری موضوع و پویائیهای واقعی و عینی رقابت می توان مزیت رقابتی را به پنج نوع کلی زیر تقسیم بندی کرد.
الف - مزیت موقعیتی در مقابل مزیت جنبشی (پویا)؛
ب - مزیت متجانس در مقابل مزیت نامتجانس؛
ج - مزیت مشهود در مقابل مزیت نامشهود؛
د - مزیت ساده در مقابل مزیت مرکب؛
ها- مزیت موقتی در مقابل مزیت پایدار؛
در ادامـه هر کدام از انواع مزیتها به اجمال تشریح مـی گردد:
الف - مزیت موقعیتی در مقابل جنبشی (پویا): مزیتهای موقعیتی از ویژگیها و موجودیهای شرکت ایجاد می شود که عوامل ایجادکننده این نوع مزیتها معمولاً ایستا بوده و براساس مالکیت منابع و دارائیها و یا براساس دسترسی هستند. بـه عنوان مثال در بازار سس ماینز کشور موقعیت محصولات شرکت مهرام نسبت به سایر رقبا به خاطر قدرت اقناع سازی مشتری است که نتیجه آن تسهیل فروش محصولات شرکت است.
یا به عنوان مثال دیگر می توان به فضای قفسه اشاره کرد که در بازار محصولات خرده فروشی محصولات بعضی از شرکتها در مقایسه با محصولات رقبا فضای قفسه فروشگاههای خرده فروشی را بیشتر اشغال می کنند که نتیجه آن دسترسی مطلوبتر به مشتریان است. به طور کلی چند مثال از مزیت رقابتی موقعیتی شامل مزیت رقابتی براساس موهبتها (شامل استعدادهای مدیریتی، کارکنان ماهر و متخصص و فرهنگ سازمانی برتر(BARNEY 1991) ، مزیت رقابتی براساس اندازه (شامل قدرت بازار، اقتصاد مقیاس و اقتصاد تجزیه(GHEMAWAT 1986) ، مزیت براساس دسترسی (شامل رابطه خوب با همکاران، رابطه مناسب با تکمیل کننده ها (BRANDENBERG NALEBULL 1996) ، کنترل بهتر شبکه عرضه و دسترسی مطلوب به شبکه توزیع(PORTER 1980) و داشتن استاندارد فنی صنعت مانند اینتل در(HILL 1997) PC است.
مزیتهای رقابتی جنبشی (پویا) اساس کارایی و اثربخشی شرکتها در بازار است زیرا این نوع مزایا باعث می شود که شرکتها فعالیتهای کسب و کار خود را کاراتر و اثربخـش تر از رقبا انجام دهند که معمولاً برمبنای دانش و قابلیتهای سازمان استوار است. به چند نمونه از این نوع مزیت در چند شرکت به شرح زیر اشاره می شود.< br> توانایی برتر سونی در کوچک سازی باعث تقویت رهبری شرکت در بازار جهانی دستگاههای شخصی و پرتابل می شود یا توانایی تولید انعطاف پذیر تویوتا باعث پاسخگویی سریعتر شرکت به تغییرات بازار و انتظارات جدید نسبت به رقبا است. یا در کسب و کار کارتهای اعتباریMBNA آمریکا قادر به شناسایی سریع و ارائه خدمت مطلوب به گروه بزرگی از مشتریانی است که درآمد زیاد دارند (REICHHELD 1998) مزیتهای رقابتی جنبشی (پویا) را می توان در چهار طبقه کلی زیر طبقه بندی کرد:
1 - قابلیتهای کارآفرینی - این نوع قابلیتها بیانگر توانایی شرکت در شناسایی و جذب مشتریان باارزش و بهره برداری از فرصتهای موجود بازار و ایجاد فرصتهای جدید است؛
2 - قابلیتهای فنی - این نوع قابلیتها باعث توسعه و ارتقای خلاقیت، کارایی، انعطاف پذیری، سرعت یا کیفیت فرایندهای شرکت و نیز بهبود کیفیت محصولات شرکت می گردد؛
3 - قابلیت سازمانی - این نوع قابلیتها شامل ویژگیهای ساختاری و فرهنگی سازمان است که برای تحرک و پویایی کارکنان، یادگیری سریعتر سازمانی و تسهیل تغییرات ضروری لازم است؛
4 - قابلیتهای استراتژیک - این نوع قابلیتها برای ایجاد، انسجام بخشی و هماهنگیهای کارآمد و موثر دانش و شایستگیهای گوناگون شرکت و نیز ساختاردهی مجدد و ایجاد تحرک و نقل و انتقال موثر آنها به موازات تغییرات و پویائیهای محیطی و فرصتهای فراروی، ضرورت دارد.
بدیهی است که بین مزیتهای موقعیتی و مزیتهای پویا تعامل وجود دارد و این دو روی همدیگر تاثیر گذاشته و از یکدیگر ناشی می شوند. در واقع مزیتهای پویا می توانند مزیتهای موقعیتی را تقویت کنند و به موازات ارتقای موقعیت سازمان و شاخصهای موقعیتی و بــــه کارگیری سازوکار مدیریتی کارآمد، معیارهای مزیتهای پویا نیز ارتقاء می یابند. بـــه عنوان مثال، قابلیتهای تحقیق و توسعه و نیز تولید کانن در تحکیم موقعیت مسلط و شهرت جهانی شرکت در کسب و کارهای اتوماسیون اداری بسیار موثر بوده است ضمن اینکه ادامه این وضعیت توسعه قابلیتهایR&D و تولیدی شرکت را می تواند به دنبال داشته باشد (GHOSHAL 1992) .
ب - مزیت متجانس در مقابل نامتجانس : مزیتهای موقعیتی و مزیتهای پویا می توانند متجانس یا غیر متجانس باشند وقتی که شرکت و رقبایش اساساً بااستفاده از مهارتها و قابلیتهای متجانس و مشابه به روش یکسان رقابت می کنند. در این صورت مزیت رقابتی از انجام فعالیتهای مشابه به صورت بهتر حاصل می شود. به بیان دیگر وقتی مزیت رقابتی شرکتها از منابع و روشهای مشابهی حاصل می شود در این صورت شرکتهایی به مزیت رقابتی بادوام دست خواهند یافت که به صورت کاراتر و اثربخش تر منابع را به کار گرفته و روشها را اجرا کنند زیرا در این صورت شرکتها بدون اینکه فرصت متمایزبودن در بازی مشابه را داشته باشند مجبور به ایفای نقش هستند و لذا تنها تعیین کننده مزیت رقابتی بادوامکارایی عملیاتی است.
در این رابطه و در ارتباط با مباحث استراتژیک گفتنی است که اینگونه مزیتها نمی توانند استراتژیک باشند زیرا انجام برخی امور به صورت متمایز و نه انجام امور مشابه به صورت بهتر& یکی از ضرورتهای اساسی استراتژی است. البته این مطلب اهمیت مزیتهای متجانس برای عملکرد برتر یک بنگاه اقتصادی را با چالش جدی مواجه نمی کند.
در نقطه مقابل مزیت متجانس مزیتهای نامتجانس قرار دارد که اساساً ایفای نقش متمایز در بازی یا به طور کلی ایفای نقش در بازی متفاوت است. در این نوع مزیت <متفاوت بودن»> نقش تعیین کننده و اساسی دارد به نحوی که بـه وسیله مهارتها ترکیبات متفاوت منابع و یا محصولات متفاوت، خدمات بهتر و ارزش بیشتری برای مشتری فراهم سازد، شرکتهایی که محور مزیت رقابتی خود را انجام متفاوت امور قرار داده اند این کار را از طریق ایجاد تمایز در فرهنگ سازمانی، فرایندها و سیستـــم های سازمانی، ساختار سازمانی، شیوه های متفاوت هماهنگی و همکاری، روشهای متفاوت بازاریابی و استراتژی های متفاوت تعقیب می کنند. به عنوان مثال، در کسب و کار کپی کانن نسبت به زیراکس دارای مزیت رقابتی است اما این مزیت رقابتی ناشی از انجام بهتر آنچه که به صورت سنتی توسط زیراکس انجام می شود نیست، بلکه کانن از طریق دژ مستحکم فروش و نیروهای صف به مزیت رقابتی زیراکس پیش دستی کرد ضمن اینکه فرایند نوآوری جدید این شرکت اجازه تولید دستگاههای کپی با هزینه پایین و کیفیت بالا را به او می دهد. از سوی دیگر، کانن با تولید محصولات در اندازه های کوچکتر (نسبت به زیراکس) آن بخشی از بازار را که امکان استفاده از محصولات زیراکس را نداشتند مورد توجه قرار داد و لذا دسترسی ادارات و سازمانهای کوچکتر به محصولات کانن به خاطر اندازه کوچک آن و سازگاری بیشتر با امکانات آنها تسهیل شد. نتیجه این نوع مزیتهای رقابتی نامتجانس دسترسی شرکت به نیچ های جدید بازار و توسعه قلمرو کلی بازار کپی است.
دیدگاه مزیت رقابتی بر مبنای منابع و قابلیتها بر اهمیت مزیتهای نامتجانس تاکید دارد. وقتی منابع و قابلیتهای شرکت منحصر به فرد، خاص و مشکل برای تقلید باشد در آن صورت مزیت رقابتی ایجاد می شود (BARNEY, 1991,PP99 - 120) . به عنوان مثال می توان به فرهنگ سازمانی به عنوان مفروضات و اعتقادات اساسی مشترک بین کلیه کارکنان سازمان شامل مدیران و نیروهای صف و ستاد اشاره کرد که می تواند منبع مزیت رقابتی نامتجانس باشد.
البته توانایی فرهنگ به عنوان منبع مزیت رقابتی به میزان سازگاری آن با شرایط محیط خارجی بستگی دارد(SCHEIN, 1984) در این صورت هرچه فرهنگ سازمانی با شرایط و الزامات محیط پیرامونی سازگارتر باشد توانایی سازمان در پاسخ به انتظارات محیطی و نیازهای بازار ارتقا می یابد که این امر پاسخگویی به مشتری را تسهیل می سازد و از این طریق دسترسی سازمان به مشتریان را بهبود بخشیده و موجبات ارتقای موقعیت رقابتی به شاخصها و متغیرهای موثر مزیت رقابتی و عناصر تشکیل دهنده آن بیشتر اشاره خواهد شد.
ج - مزیت مشهود در مقابل نامشهود: مزیت رقابتی مشهود آن نوع مزیتی است که منشاء آن منابع مشهود بوده که به صورت داده فیزیکی مانند ماشین آلات، تجهیزات و... می توان آن را مشاهده کرد. مزایای مشهود معمولاً ناشی از تعهد شرکت به مقدار زیادی منابع در عرصه های خاص است که به راحتی قابل تغییر نیست که از آن جمله می توان به سرمایه گذاری سنگین در ماشین آلات اشاره کرد. در مقابل مزیت نامشهود آن نوع مزیتی است که امکان مشاهده آن در شکل فیزیکی به راحتی مقدور نیست. این نوع مزیتها معمولاً پشت عوامل مشخصی پنهان است. این نوع مزیت می تواند ناشی از رازهای تجاری(BRAND) شهرت، یادگیری و شیوه یادگیری و دانستن کارکنان، فرهنگ سازمانی و... باشد. به عنوان مثال، مزیت رقابتی3M ناشی از فرهنگ سازمانی مبتنی بر نوآوری بازار محور آنست که آن شرکت را قادر می سازد که در هر سال بخش قابل ملاحظه ای از فروش خود را از محل محصولات نوآور به دست آورد ضمن اینکه سیاست شرکت مبنی بر اینکه مهندسان بتوانند 15 درصد وقت اداری خود را روی پروژه های خود صرف کنند تا حدود زیادی به نوآوری محصولات شرکت کمک کرده است. به طور کلی می توان گفت که هرچقدر مزیتهای رقابتی سازمان مبتنی بر مزیتهای نامشهود باشد. امکان تقلید آن مشکل تر و زمان برتر خواهد بود ضمن اینکه جابه جایی و جذب مزیت نامشهود بسیار مشکل تر از مزیت مشهود است زیرا به احتمال زیاد مزیت نامشهود از خصائص، مشخصات و قابلیتهای سازمان مشتق می شوند که از نظر علّی مبهم و از نظر اجتماعی پیچیده هستند (BARNEY, 1991) .
در واقع مزیتهای مشهود از منابع فیزیکی و قابل مشاهده سازمان ناشی می شود ولی مزیتهای نامشهود از قابلیتهای سازمان منتج می گردد که ناشی از شیوه های برنامه ریزی، سبکهــای مدیریتی، فرایندها، ساختار و سیستم های سازمانی، چگونگی یادگیری، روشهای هماهنگی و نیز کارهای تیمی است و به همین علت هم هست که تقلیدپذیری آن مشکل خواهد بود. برای اینکه هرکدام از مقولات فوق یا ترکیبی از آنها کارکرد اثربخش داشته باشند مستلزم الزامات سازگار و مناسب هستند که فراهم آوری آن برای سازمانهای رقیب مشکل است.
د - مزیت ساده در مقابل مرکب: مزیت رقابتی از حیث عملکرد می تواند به تنهایی عمل کرده یا به صورت ترکیبی از مزیتهای چندگانه به عنوان یک کلیت ادغامی و در تعامل با یکدیگر کار کند که در حالت اول مزیت رقابتی از نوع ساده و در حالت دوم از نوع ترکیبی یا مرکب است. بدیهی است که مزیت ترکیبی از حیث رتبه نسبت به مزیت ساده جایگاه بالاتر و تعیین کننده تری دارد. برای روشن شدن مطلب دو مثال ارائه می گردد. در کسب و کار ارتباطات مالکیت AT & T به شبکه وسیعی از خطوط کابلی و فیبر نوری این امکان را برای شرکت فراهم می آورد که خدمات تلفنی مسافتهای طولانی را به صورت اثربخش مورد پشتیبانی و حمایت قرار دهد. این مزیت که از نوع ساده است مستقیماً به عملکرد رقابتی شرکت کمک می کند ضمن اینکه مزیتهای ساده وقتی که در ابتدا از مالکیت یا منابع برمبنای دسترسی ناشی می شوند معمولاً از نوع مزیتهای موقعیتی هستند. چندنمونه از این نوع مزیتها عبارت از موقعیت محلی، دارائیهای منحصر به فرد فیزیکی، امتیازات، ویژگیها و داراییهای فکری، قراردادهای همکاری، توان بالای نقدینگی است.
در مقابل ملاحظه می شود که در صنعت نوشیدنی عملکرد عالی کوکاکولا تا حدود زیادی بستگی به نام تجاری (BRAND) آن دارد. چنین مزیت رقابتی یک مزیت رقابتی از نوع ترکیبی است زیرا ترکیب و تعامل چندین مزیت ساده به ایجاد چنین مزیت مسلط و تعیین کننده منجر شده است که از آن جمله می توان به راز فرمول مزه خوب، دسترسی به سیستم های توزیع پیشرفته، حدود یک قرن تبلیغات و فعالیتهای پیشبرد فروش و... اشاره کرد (HAO. MA, 1999) .
وقتی که مزیتهای ترکیبی اساساً از دانش و قابلیتهای شرکت ناشی می شوند معمولاً از نوع مزیتهای جنبشی و پویا هستند(STALK.G. EVANS 1992) . چنین مزیتهای ترکیبی می توانند از قابلیت برتر تحرک زائی و هماهنگی کاراتر دارائیها و مهارتهای متفاوت برای ایجاد مزیت رقابتی در تمایز، محصولات و خدمات کیفی، هزینه پایین، پاسخ سریع به بازار و نیز نوآوری مستمر ناشی شوند. به عنوان مثال، توانایی کانن در پردازش تصویر و ارتقای قابلیتهای تولید و بازاریابی ناشی از تجهیز شایستگیهای چندگانه باعث شده است که شرکت با کسب مزیت رقابتی دامنه وسیعی از محصولات نوآور را با کیفیت بالا و کارایی زیاد و هزینه پایین به بازار عرضه کند.
ها- مزیت موقتی در مقابل پایدار: مزیت رقابتی
از هرنوع که باشد می تواند از حیث عملکرد رقابتی به صورت پایدار یا موقتی باشد. مزیت موقتی اشاره به مزیتی دارد که کوتاه مدت و انتقالی است. به عنوان مثال، سیستـم رزرو رایانه ای هوشمند «آمریکن ایرلاینز» در زمان معرفی از حیث بهره برداری از ظرفیت و دسترسی سریع به مشتریان و سایر جنبه های عملیاتی مزیتی را برای شرکت ایجاد کرد.
می توان گفت که هرچه ویژگیهای مشهود و ساده بودن مزیت رقابتی بیشتر باشد، به طور بالقوه قابلیت آن بیشتر است. باوجود این، اگر شرکت دارای فرهنگ سازمانی نوآور محور و قابلیت نوآوری بازار محوری بالا داشته باشد می تواند اولاً به صورت هوشمندانه از ویژگی پیش دستی خود بهره برده و مزیت موقعیتی خود را ارتقا دهد ثانیاً قبل از اینکه رقبا به مزیت موقتی آن دست یابند مزیت جدیدی را خلق کرده و رقبا را همواره پشت سر خود داشته باشند.
در مقابل مزیت رقابتی موقتی، مزیت رقابتی پایدار قرار دارد که اولاً از نظر زمانی طولانی مدت بوده و زودگذر نیست و ثانیاً به راحتی توسط رقبا قابل دسترسی نیست. مثال بارز آن نام تجاری (BRAND) قوی و شهرت کوکاکولا است که بیش از یک قرن است ادامه داشته و باعث غبطه همه رقبا می شود. به طور کلی می توان گفت که مزیت رقابتی پایدار از ویژگیهای نظیر بادوام بودن، قابلیت پدافندی بالا، تحمل پذیری مناسب، دارای قابلیت مدارا، قابلیت زیستی بالا، قابلیت حمایتی و پشتیبانی زیاد، قابلیت پذیرش بالا، قدرت توجیه پذیری و اقناع سازی مناسب، توان مذاکره ای قابل ملاحظه برخوردار است که البته متناسب با شدت و قدرت پایداری مزیت رقابتی همه یا بعضی از ویژگیهای فوق در آن وجود خواهد داشت. به عنوان مثال، اگر سازمان در مقابل رقبا مجبور به حفاظت از ارزشهای خود باشد در این صورت واژه پایداری بیشتر با تحمل پذیری و قابلیت پدافندی سازگارتر است یا چنانچه مزیت رقابتی سازمان به گونه ای باشد که او را قادر به طراحی و اجرای استراتژی های تهاجمی در عرصه های مختلف بازار کند واژه پایداری مزیت رقابتی بیشتر در گرو قابلیت تهاجمی آن خواهد بود.
یکی از صاحب نظران(GRANT 1995) قابلیت پایداری مزیت رقابتی را با ابعاد طولانـی بودن، تحرک و انعکاسی بودن در نظر می گیرد(CHAHARBAGHI, LYNCH 1999) .
طولانی بودن برحسب توانایی رقبا در تقلید یا به دست آوردن منابع ایجادکننده مزیت رقابتی بیان می شود و گویای این مطلب است که مزیت رقابتی پایدار اساساً با تعداد زیادی مجموعه فرعی (SUBSET)مرتبط بوده و دارای ماهیت پویا است. هرکدام از ابعاد پایداری مزیت رقابتی به ماهیت وظیفه استراتژیک در سطوح مختلف سازمان بستگی دارد و به همین دلیل قابلیت پایداری به جای مفهوم ایستا به عنوان یک فرایند پویا درنظر گرفته می شود و لذا می توان گفت که مزیت رقابتی پایدار یک مقصد با فاصله معین نیست بلکه یک سفر بی انتها است که بستگی به توانایی مسافر و اهداف وی ادامه می یابد. بااین مفهوم باید گفت که مزیت رقابتی پایدار مثل فردا است که نزدیک است اما هرگز نمی آید و این به خاطر ماهیت پویای محیط و تغییرات سریع در خواسته ها و انتظارات بازار و نیز تغییر الگوی رفتاری رقبا و همچنین ماهیت پیچیده خود مزیت رقابتی است.
نکته حائز اهمیت دیگر اینکه بین مزیت رقابتی موقتی و مزیت رقابتی پایدار رابطه وجود دارد به نحوی که بعضی مواقع مزیت رقابتی پایدار از مجموع یکسری از مزیتهای رقابتی موقتی حاصل می شود. به عنوان مثال در صنعت رایانه تسلط شرکت اینتل در بازار رایانه ارزان به وسیله خلق مجموعه ای از مزیتهای موقتی حاصل شده است که در ادامه نیز مزیت جدیدی را خلق و براساس آن محصول جدیدی را به بازار عرضه می کند و در نتیجه آن رقبایی که درصدد تقلید و کپی برداری هستند مجبورند برای دستیابی به مزیت جدید فعالیت جدیدی را شروع کنند و این راز تداوم مزیت رقابتی اینتل در صنعت فرارقابتی رایانه طی دو دهه اخیربوده است.
فرسایش و تحلیل مزیت رقابتی با پایداری آن متعارض است. یک مزیت رقابتی به طرق مختلف از جمله تهدیدات تقلید رقابتی، غفلت یا عملکرد غلط شرکت، جایگزینی، تغییرات پیش بینی نشده محیطی، قوانین و مقررات دولتی و... از بین می رود(EVANS AND WURSTER 1997) . بنابراین تنها معدودی از مزیتهای رقابتی پایدار باقی می مانند و بیشتر آنها به دلایل فوق و دلایل دیگر دچار فرسایش شده و از بین می روند. لذا باتوجه به این حقیقت لازم است شرکتها ضمن تلاش برای حفظ و صیانت از مزیت پایدار و بهره برداری مناسب از آن جهت تحکیم و توسعه موقعیت رقابتی همواره به صورت نظام یافته سعی کنند پتانسیل مناسبی از مزایای بالقوه را ایجاد کرده و برای عملکرد عالی طولانی مدت آمادگی کسب کنند. و این همان چیزی است که شرکت نایک (NIKE) با انجام آن در طول سه دهه توانسته است در سطح بالای صنعت مزیت پایدار خود را نسبت به رقبا حفظ کند. مهمترین مزیت این شرکت مزیت در هزینه و اسم تجاری آن است.
علاوه بر تقسیم بندی پنجگانه فـوق مــــی توان مزیت نسبی در مقابل مطلق و مزیت مستقیم در مقابل غیرمستقیم را نیز به تقسیم بندی مذکور اضافه کرد. در یک مقیاس مقایسه ای چنانچه مزیت سازمان نسبت به رقبا در تفاوتهای کوچک باشد مزیت از نوع نسبی است. ولی در صورتی که مزیت سازمان نسبت به رقبا مسلط و تعیین کننده موقعیت بازار باشد مزیت از نوع مطلق است. در این راستا مزیت مستقیم به آن نوع مزیتی اطلاق می شود که به صورت مستقیم در ایجاد ارزشهای رقابتی سازمان تاثیر می گذارد. در حالی که مزیت غیرمستقیم بااستفاده از عوامل واسطه ای نقش خود را ایفا می کند.

قلمرو علّی مزیت رقابتی
در این رابطه می توان منابع را به چهار طبقه کلی منابع اساسی، منابع پیرامونی، منابع رقابتی و منابع استراتژیک تقسیم کرد(CHAHARBAGHI, LYNCH, 1999) .
منابع اساسی: این منابع برای سازمان ضروری بوده و سازمان بدون آن نمی تواند عملیاتی داشته باشد. به بیان دیگر، هر سازمانی فلسفه وجودی دارد که بدون وجود منابع مناسب و ضروری برای آن، امکان تحقق فلسفه وجودی وتحقق اهداف سازمانی میسور نخواهد بود. به عنوان مثال، فلسفه وجودی نهادها و موسسات آموزشی، ارائه خدمات آموزشی و تعمیق و توسعه آموزش است. طبیعی است که این موضوع بدون معلم و استاد امکان پذیر نخواهد بود و وجود معلم در کنار سایر منابع ضروری به عنوان بلیت ورودی یا حداقل الزام جهت فعالیت در محیط آموزشی است ولو اینکه سازمان فاقد مزیت رقابتی باشد.
منابع پیرامونی: این منابع اساسی و ضروری نیستند و به راحتی نیز قابل استخدام، خرید یا اکتساب هستند. از این نوع منابع در اکثر سازمانها که فاقد مدیریت کارآمد است می توان در قالب نیروی انسانی مازاد، تجهیزات غیرضروری، فرایندهای زائد، سیستم های عریض؛ طویل و پاگیر، سطوح زیاد مدیریتی و... مشاهده کرد. این نوع منابع به جای کمک به مزیت رقابتی سازمان موجبات ناکارآمدی آن را فراهم می آورند.
منابع رقابتی: منابع رقابتی منابعی هستند که سازمان را قادر به تولید و عرضه فرآورده های باارزش رقابتی در محیط بازار می کند. تقاضا، کمیابی، ارتباط و تناسب را می توان از جمله عواملی دانست که باعث رقابتی شدن این منابع می شوند. از مثالهای منابع رقابتی می توان به فناوریهای ویژه و منحصر به فرد، یادگیری و منابع دانشی سازمان، حق الامتیاز و حق الثبت، شهرت و نام تجاری اشاره کرد. منابع استراتژیک: منابع استراتژیک شامل آن دسته از منابع منحصر به فرد سازمان است که باعث تمایز و تفاوت در عملکرد سازمان با رقبایش شده و از حیث عملکرد بازار، فاصله دست نیافتنی برای سازمان ایجاد می کند که به وسیله اقدامات رقابتی، به راحتی نمی توانند به آن برسند یا آن را پر کنند. البته تقسیم بندی بین منابع استراتژیک و منابع رقابتی دقیق نیست. بااین حال می توان گفت که منابع استراتژیک اشاره به آن دسته از منابع دارد که قوانین و ماهیت بازی را تغییر می دهد و منابع رقابتی اشاره به آن دسته از منابع دارد که سازمان را قادر می سازد در محیط رقابتی بازی را تا انتها ادامه دهد.
یکی دیگر از منابع رقابتی پایدار در سازمانها، یادگیری سازمانی است. سازمانهایی که اساسشان برمبنای یادگیری است سعی دارند کارشان را بهتر انجام دهند. از دید آنها یادگیری بهترین راه بهبود عملکرد در درازمدت است.
کالهن ویک (CALHAN WICK) از شرکت «ویک و دیوید» از دانشکده مدیریت میشیگان تحقیقی پیرامون یادگیری سازمانی انجام دادند که طی آن 48 سازمان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که رابطه معنی داری بین سرعت یادگیری و رقابت پذیری و نیز بین سرعت یادگیری و سرعت نوآوری سازمانها وجود دارد (باب گانز، سازمان تندآموز، 1378).
به عنوان مثال اجرای فرایند یادگیری مشارکتی در شرکت (KAO) باعث ایجاد مزیت رقابتی برمبنای نوآوری و انعطاف پذیری برای شرکت شد (HAO, MA, 199) . البته در این بخش ما درصدد بیان متغییرهای سازمانی موثر بر مزیت رقابتی نیستیم بلکه هدف سطح بندی مزیت رقابتی است. بااین حال به طور کلی می توان گفت که در سطح سازمانی مزیتهای نامشهود و نامتجانس مخصوصاً آنهایی که بر مبنای دانش بازاریابی، توانایی فنی و قابلیتهای استراتژیک استوار باشند می توانند مبنای مزیتهای رقابتی پایدار باشند. ج - مزیتهای رقابتی قلمرو مجازی: مزیتهای رقابتی مجازی آن دسته از مزیتها است که خارج از مرزهای شرکت ولی در شبکه های مشخص، روابط و سایر موجودیتهایی که شرکت با آنها ارتباط دارد، قرار می گیرد. از آن جمله می توان به رابطه با مشتریان، رابطه با تامین کنندگان، رابطه با تولیدکنندگان، رابطه با رقبا، رابطه با نهادهای اجتماعی و اقتصادی، رابطه با سیستم های پولی و مالی و نیز رابطه با تصمیم گیران اقتصادی و سیاسی اشاره کرد که می تواند منبع مزیت رقابتی برای شرکت باشند. به عنوان مثال، در بیشتر بازارهای صنعتی فعالیتهای ایجاد اعتماد با شبکه های تامین (مانند تامین شرایط حمل و کیفیت مورد انتظار) و نیز ایجاد معاهدات و میثاقهای پرسنلی و اجتماعی با مشتریان بسیار حائز اهمیت بوده و برای حفظ موقعیت رقابتی شرکت در صنعت ضروری است. به علاوه، ممکن است روابط کسب و کار با بازیگران موثر صنعت، زمینه دستیابی سازمان به منابع و قابلیتهای موجود در فراسوی مرزهای سازمان را برای شرکت فراهم آورد که گاهی اوقات مهمتر از منابع درون سازمانی هستند ضمن اینکه برقراری تعاملات مناسب در هماهنگی و تخصیص کارآمد منابع و پیشبرد فعالیتهای ضروری و در نتیجه عملکرد رقابتی شرکت موثر است. این بدان معناست که نه فقط بخش اعظمی از قابلیتهای مورد نیاز شرکت از روابط با افراد و موجودیتهای خارج از شرکت ناشی می شود بلکه ایجاد قابلیتهای ضروری در سطح وسیع در متن این روابط صورت می گیرد. در برخی موارد شرکت می تواند از طریق بهره برداری از منابع تامین کنندگان اصلی و مشتریان و بالعکس به قابلیتهای کلیدی دست یابد و در برخی موارد فعالیتهای هماهنگی بین شرکا کسب و کار به این معناست که وابستگیهای متقابل بین منابع اداری& بازاریابی& تولید و... بازسازی شده و سازگاری بهتر و بیشتری بین سازمان و همکاران مجازی آن ایجاد می شود که نتیجه آن تغییرات محتوایی عمیق در محصولات، سیستم های تولید و نیز فرایندهاست. که به نوبه خود زمینه های رقابـت پذیری شرکت را بیش از گذشته فراهم می آورد.
د - مزیتهای رقابتی قلمرو محیطی: سازمانها در محیط فعالیت می کنند و عوامل محیطی آنها را احاطه کرده است و مستقیماً برعملکرد آنها تاثیر می گذارد. به بیان دیگر، سازمانها عوامل مورد نیاز را از محیط تامین کرده و در مقابل محصولات و خدمات خود را در محیط عرضه می کنند، ضمن اینکه سازمان به مشابه موجود زنده برای ادامه حیات نیازمند شریانهای حیاتی محیطی است. به علاوه محیط به عنوان منبع فرصتها و تهدیدات نقش عمده ای در موفقیت یا شکست سازمانها ایفا می کند مخصوصاً در شرایط جهانی شدن و شدت رقابتهای جهانی ویژگیهای محیطهای ملی شرکتها می توانند نقش بسیار موثری در کسب مزیت رقابتی یا از بین رفتن مزیت رقابتی سازمانهای ملی ایفا کند.
به طور کلی می توان عوامل محیطی را در پنج طبقه کلی زیر قرار داد(DENNIS, ADCOCK, 2000):
1- عوامل قانونی و سیاسی: که اشاره به قوانین و مقررات دولتی، کارایی و پاسخگوی دولت، میزان مداخله دولت در عرصه های مختلف اقتصادی، اجتماعی،... دارد؛
2 - عوامل اقتصادی: که اشاره به نهادهای اقتصادی، کارایی نهادهای اقتصادی مانند: سیستم های پولی و سرمایه ای، ساختار اقتصادی، سیاستهای پولی و ارزی، نرخهای بهره، تورم، سیاستهای سرمایه گذاری و... دارد.
3 - عوامل فرهنگی و اجتماعی: که اشاره به ساختار اجتماعی، طبقات اجتماعی، نرمهای فرهنگی، سبکهای زندگی، الگوهای رفتاری و... دارد.
4 - عوامل تکنولوژیکی: که اشاره به دانش فنی در کشور، تکنولوژی های موجود، قابلیت انعطاف و تغییرات تکنولوژیکی... دارد.
5 - ساختار صنعت: هدف از رقابت در هر صنعتی کسب سودآوری مناسب از سرمایـــــه گذاریها است. سودآوری صنعت از یکسو به عوامل ساختاری صنعت و از سوی دیگر به میزان رقابت درون صنعت بستگی دارد. طبق نظر مایکل پورتر نیروهای موثر بر رقابت و سودآوری صنعت عبارت از قدرت چانه زنی خریداران، قدرت چانه زنی تولیدکنندگان، تهدید کالاهای جانشین، تهدید شرکتهای جدید، شدت رقابت بین شرکتهای موجود است(وارن کیگان، مدیریت بازاریابی جهانی، 1380). (شکل 2)

همانگونه که شکل 2 نشان می دهد عوامل ساختاری صنعت ضمن تاثیرگذاری روی قدرت نسبی بازار و سودآوری سازمان، نوع مزیت رقابتی لازم برای رقابت کارآمد را تعیین می کند. هرچه صنعت رقابتی تر باشد نیاز شرکتها به یادگیری، باز مهندسی فرایندها، سیستم ها و ساختارها و... نوآوری در ارائه محصولات و خدمات بیشتر خواهد بود. از آنجا که طبق تحقیقات به عمل آمده، نوآوری یکی از شاخصهای مهم مزیت رقابتی است، لذا شرایط رقابتی صنعت یکی از منابع مهم نوآوری در سازمانها بوده و از این طریق مزیت رقابتی برای سازمانهای ملی ایجاد می کند.
به همین ترتیب سایر عوامل ساختاری صنعت می توانند در شرایطی منبع مزیت رقابتی باشد. شاخصهای کلان محیطی نیز می توانند منبع مزیت رقابتی باشد. به عنوان مثال، شرکتهای آلمانی به خاطر برخورداری این کشور از نیروی انسانی ماهر در صنعت اپتیک در این صنعت دارای مزیت رقابتی قابل ملاحظه نسبت به رقبای جهانی هستند. یا وجود نهادهای پولی و سرمایه ای کارآمد و نیز نرخ بهره پایین ضمن اینکه دسترسی مناسب و به موقع شرکتهای ملی را به منابع مالی مورد نیاز فراهم می کند امکان سرمایه گذاری جهت ارتقای قابلیتهای نوآوری و کیفیت محصول را با قیمت تمام شده رقابتی برای شرکتهای ملی در مقایسه با رقبای جهانی فراهم می آورد. بنابراین محیط صنعت و محیط ملی می توانند منبع مزیتی مناسب برای سازمانها باشند.
مشروط براینکه:
دسترسی به منابع مهارتهای ضروری برای مزیت رقابتی شرکتها را به صورت کارا تسهیل کنند:
توانایی تولید و انتقال اطلاعات بهبود یافته در ارتباط با نیازهای صنعتی در خصوص فرآیندها و محصولات صنعت را به صورت مستمر داشته باشند؛
تعهد شدید به صنعت و سرمایه گذاری پایدار را تسهیل کنند؛
تجمیع سریع دارائیها و مهارتهای تخصصی را حمایت کرده و تسهیل کنند؛
امکان به کارگیری کارا و اثربخش منابع را برای بنگاهها فراهم آورند؛
شرایط و قوائد بازیهای رقابتی سالم و پیشرو را ایجاد کنند(KANDAM, DUDDY 1999) .

نتیجه گیری:
بررسی مبانی نظری بیانگر این است که مفاهیم و تئوریهای مرتبط با مزیت رقـابتی را می توان در سه دسته نگرش کلی شامل تئوری مزیت رقابتی بر مبنای منابع و قابلیتهای سازمانی&&، تئوری شبکه تعاملی کسب و کار و تئوری مزیت رقابتی برمبنای ویژگیهای محیطی ارائه داد. در این راستا و باتوجه به تئوریهای موجود مقاله حاضر سعی کرد که باارائه چارچوب مناسبی از مفهوم، انواع و قلمرو علّی مزیت رقابتی بستر مناسبی را برای انجام تحقیقات بنیادی و کاربردی توسط متخصصان واصحاب اندیشه بیش از گذشته فراهم آورد.
به طور کلی در رابطه با مقوله مزیت رقابتی دو نکته بسیار حائز اهمیت است که اولی کسب و ایجاد مزیت رقابتی و ایجاد لایه های جدید و متعدد مزیت و دومی پایدارسازی آن است. برای تحقق هدف اول هر سه دسته منابع مزیت رقابتی شامل منابع و قابلیتهای درون سازمانی منابع و قابلیتهای بین سازمانی و منابع و قابلیتهای محیطی می بایست در کانون توجه سازمان قرار گرفته و بااستفاده از روشهای کارآمد مورد بهره برداری قرار گیرند. برای پایدارسازی مزیت رقابتی ایجاد ترکیب منحصر به فردی از منابع و قابلیتها، اتکاء به منابع نامشهود و روشهای نامتجانس نقش تعیین کننده ای را ایفا می کنند زیرا مزیت رقابتی پایدار مستلزم ابهام علّی و پیچیدگیهای مدیریتی و اجتماعی است و در این صورت است که تقلیدپذیری از مزیت رقابتی سازمان توسط رقبا مشکل بوده و در نتیجه مزیت سازمان پایدار و طولانی مدت باقی مانده و از موقعیت رقابتی سازمان صیانت می گردد.
مزیت رقابتی پایدار فرایندی است که نیازهای رقابتی امروز سازمان را به موازات تواناسازی آن جهت تامین نیازهای رقابتی آینده تامین می کند. چنین فرایندی دارای ماهیت پویا بوده و بنیانهای اساسی زیر را شامل می شود:
با پذیرش این واقعیت که منابع و قابلیتهای هیچ سازمانی نامحدود نیست مزیت رقابتی پایدار دارای ماهیت حفاظت گرا و نگهدارنده محور است به نحوی که در این راستا یکی از الزامات اساسی و تعیین کننده، مدیریت دقیق و خردمندانه منابع بالقوه و بالفعل سازمان است؛
مزیت رقابتی پایدار مستلزم سازگاری با الزامات رقابتی بازار سازمان بوده و می بایست براساس این نیازها طراحی و اجرا گردد.
مزیت رقابتی پایدار می بایست مبتنی بر نگاه استراتژیک و آینده گرا باشد. به نحوی که با فراتر رفتن از مدیریت جاری منابع و قابلیتها برای توسعه بلندمدت منابع و قابلیتها و رسیدن به مزیت استراتژیک تمرکز داشته باشد.
مزیت رقابتی پایدار در واقع استاندارد مهندسی مجدد بنگاههای اقتصادی و سازمانهاست که تا حدود زیادی به شناخت، توسعه و بهره برداری به موقع و مناسب از منابع استراتژیک بااستفاده از روشهای نوین رقابت اتکاء دارد.

منابع
1 - باب گانز، سازمان تندآموز، خدایار ابیلی، نشر ساپکو، 1378.
2 - وارن جی، کیگان، مدیریت بازاریابی جهانی، عبدالحمید ابراهیمی، انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی،
1380. 3 - کنت بلانچارد، سه کلید توان افزایی، فضل ا... امینی، نشر فرا، 1379.
4 - مایکل تریسی، فرد ویزرما، راهکارهای پیشتازان بازار، عبدالرضا رضائی نژاد، موسسه خدمات
فرهنگی رسا، 1378.

 

http://system.parsiblog.com/Posts/244/مزیت+رقابتی+پایدار/

 


دوشنبه 8 مهر 1392

یگانه منبع پایدار مزیت رقابتی2

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.مدیریت منابع انسانی ،

مقدمه
انسانها، این گل های سر سبد آفرینش در عصر اطلاعات و ارتباطات بزرگترین سرمایه های هر سازمانی می باشند. این تعریف مبالغه نیست، وقتی كه بسیاری از اندیشمندان دانش مدیریت سرمایه های انسانی را یگانه منبع پایدار مزیت رقابتی سازمانها می دانند.
در گذشته این اعتقاد وجود داشت كه گذشته چراغ راه آینده است ولی امروز این اصل به دلیل شتاب تحولات و دگرگونی محیط خصوصا در صنعت و تجارت، كارائی خود را از دست داده است. در چنین شرایط دشواری چه باید كرد؟ آیا باید وقایع آینده را به بخت و اقبال واگذار نمود یا با تدبیر و دور اندیشی برای رویارویی با تحولات آینده آماده شد؟
رویكرد دنیای پیشرفته به روند پویایی محیط، توسعه قابلیتهای رهبری و مدیریتی(1) سازمان و سعی در ایجاد سازمانهای یادگیرنده و دانش‎آفرین(2) بوده است. در این رویكرد، شناسایی افراد مستعد برای تقبل مسئولیتهای بالاتر و سپس تجهیز و تواناسازی آنان با اجرای برنامه های متنوع، آگاهی از آخرین دستاوردهای علمی و فنون و مهارتهای مدیریت، مورد تأكید قرار می گیرد.
(1). Leadership Development
(2). Learning Organization

فلسفه یا جهان بینی طرح
فلسفه این طرح بر دو مقوله مهم شایسته سالاری و مدیریت استعدادها استوار است:
* شایسته سالاری( Merit )
مفهوم شایسته سالاری بر اعمال ضوابط و بكارگیری علم و منطق (نه روابط و ذهنیات) در انتخابها و انتصابها دلالت دارد كه با اجرای این طرح، شایسته سالاری تا حدود زیادی در سازمان نهادینه می شود. به این ترتیب كه:
- افراد براساس قابلیت ها و مهارتها گزینش گردند.
- به تمامی داوطلبان در زمینه جذب، فرصت برابر داده شود و از هرگونه تبعیض جلوگیری گردد.
- برای سنجش و ارزیابی استعدادها و توانمندیهای افراد، ابزارهای علمی مورد استفاده قرار گیرد.

*مدیریت استعدادها( Talents ):
مفهوم مدیریت استعدادها از یك واقعیت تلخ سرچشمه می گیرد و آن اینكه از یك سو تعداد افراد مستعد محدود است و از سوی دیگر نیاز به آن روز به روز افزون تر می شود. برخی از اندیشمندان بی توجهی به جذب و تربیت این افراد را مثل بمب ساعتی مخربی توصیف می كنند كه یك دهه آینده منفجر خواهد شد.
به این ترتیب افراد فكور، مسئولیت پذیر و مبتكر كه از عهده تصمیمات سریع و مهم بر می آیند كمیابند و رقابت حریصانه سازمانها برای شكار این افراد همچنان گسترش داشته و خواهد داشت. ترك كارشناسان با استعداد از سازمان (حتی در شرایط كنونی كشورمان) مؤید كمیابی استعدادها و بیانگر رقابت شدید سازمانها برای این منابع سرشار است.

تعریف كانون ارزیابی ( Assessment Center )
در شرایط كنونی كه سازمانها ناچار هستند در محیطی پویا فعالیت نمایند و عرصه های كسب و كار در رقابتی فزاینده و پیچیده قرار گرفته است، الزاماتی را پیش روی قرار داده است كه بیش از پیش نیازمند سازگاری و انطباق با رویكردهای نوین هستند.
یكی از ابزارهای مدیریتی كه در كشور ما سابقه چند ساله دارد استفاده از كانونهای ارزیابی می باشد. كانونهای ارزیابی كاربردهای متعدی در حوزه مدیریت منابع انسانی ( HRM ) و توسعه منابع انسانی ( HRD ) دارد. امروزه تأثیر و نقش كانونهای ارزیابی بر فرآیندهای جذب و توسعه كاملاً مشهود است.

بیان مسئله و ضرورت اجرای طرح:
از آنجا كه مهمترین سرمایه سازمانها منابع انسانی مستعد آنها ست و امروزه جنگ استعدادها ( Talent War ) مهمترین دغدغه های شركت های بین المللی در رقابت جهانی می باشد، یكی از ابزارهایی كه مبتنی بر معیار شایستگی( competency base ) در جذب و شناسایی نیروهای انسانی مستعد به كار برده می شود Assessment Center است.خصوصاً برای انتخاب نیروهایی كه ارزش افزوده ( Added Value ) بالایی مثل مدیران و متخصصان دارند. سازمانهای بزرگ امروزه برای سیستم های جذب و طرح های جانشین پروری ( Succesion Planning ) از AC استفاده می نمایند. این روش نسبت به سایر روشهای جایگزین از Validity و Reliability بالایی برخوردار است.
در صورت طراحی مناسب كانونهای ارزیابی، بازخور حاصل از نتیجه می تواند به Career Planning سیستم های منابع انسانی كمك نموده و در نیاز سنجی واقعی آموزشهای مورد لزوم برای هر كاندیدا (ارزیابی شونده) موثر باشد.

تاریخچه
در گذشته ارزیابی توانائیهای بالقوه افراد به صورت سنتی صورت می گرفت و اغلب كارایی چندانی نداشت و موجب تفاوت های نادرست بوده است.این فرایند برای اولین بار در سال1923(در خلال جنگ جهانی اول) توسط روانشناسان و افسران عالی رتبه برای گزینش رهبران نظامی با برگزاری آزمونها، رفتار داوطلبان یا كاندیداها را مورد ملاحظه و ارزیابی قرار داده است. اولین سازمان اقتصادی مشهوری كه از ابزار AC برای ارزیابی مدیران خود استفاده نمود در سال 1956 شركت AT&T (شركت مخابرات آمریكا) بود. سپس این روش در سازمانهای متعدد مورد استفاده قرار گرفته است.
در شركتهای اروپایی این روش بالغ بر نیم قرن سابقه دارد و شركتهای بالای 1000 نفر در كشورهای توسعه یافته اغلب از این ابزار استفاده می نمایند.

كاربردهای استفاده از نتایج فرایند ارزیابی در كانونهای ارزیابی:
ü استخدام افراد مناسب و واجد شرایط
ü استعدادیابی برای انتصاب افراد در مشاغل كلیدی
ü تعیین و تشخیص نیازهای افراد برای پرورش و تكمیل شایستگی ها
ü جابجایی عمودی(ارتقاء) یا جابجایی افقی افراد در سازمان

مزایای استفاده از كانونهای ارزیابی:
ü اعتبار پیش بینی بالا به دلیل همبستگی بالای عملكرد آتی و عملكرد در كانون
ü اعتبار محتوا به دلیل استفاده از تمرینهای متنوع و متناسب با شغل داوطلبان
ü استفاده از چند ارزیاب حرفه ای و قضاوت دقیق تر از داوطلبان
ü ارزیابی داوطلبان در شرایط شبیه سازی شده با سازمان واقعی

وجوه تمایز مراكز ارزیابی در مقایسه با سایر روشها(برای مثال ارزیابی عملكرد):
ü تأكید بر تجزیه و تحلیل مشاغل برای رسیدن به فهرست قابلیتها
ü تأكید بر مطالعه دلایل موفقیت شاغلین موفق در شغل مورد نظر
ü استفاده از چند شیوه و روش ارزیابی(بصورت مكمل)
ü وجود ارزیابان آموزش دیده كه مهارت ویژه ای در مشاهده،یادداشت،گزارش نویسی،قضاوت و استنباط و استنتاج دارند
ü استفاده از روشهای simulation بمنظور قرار دادن داوطلبان در شرایط واقعی سازمان و مشاهده ارزیابی رفتارها و عكس العمل های او
ü ارزیابی بر اساس شواهد رفتاری عینی به جای قضاوتهای ذهنی
ü تلاش برای تحقق اتفاق نظر ارزیابان از طریق گفتگو و اقناع به جای رأی گیری در جلسه Wash up
روشهایی چون ارزیابی عملكرد بیشتر به ارزیابی عملكرد فرد در شغل فعلی و عملكرد انجام شده می پردازند و می توان گفت بیشتر نگاه گذشته نگر دارند. در صورتی كه كانونهای ارزیابی با نگاهی به پیش بینی رفتار فرد در آینده بیشتر آینده نگر بوده و پتانسیل های بالقوه فرد را شناسایی كرده تا از آن طریق به نحو احسن از قابلیتها و توانمندیهای افراد استفاده به عمل آید.

مراحل اجرای كانون ارزیابی
مدلسازی شایستگی های مدیریتی از طریق:
ü انجام مصاحبه با مدیران
ü برگزاری جلسه گروهی برای استخراج قابلیتها( طوفان مغزی)
ü الگو برداری از مدل شایستگی شركتهای برتر ( Benchmarking )
ü مطالعه تحلیلی برنامه استراتژیك سازمان جهت شناسایی شایستگی های مورد نیاز در آینده
ü استفاده از روش پرسشنامه ای برای تهیه قابلیتها
ü تجزیه وتحلیل مشاغل به عنوان راهی دیگر در تدوین شایستگی ها
ارزیابی معرفی شدگان آن سازمان بر مبنای مدل شایستگی های تدوین شده و ارائه گزارش بازخور به صورت انفرادی برای هر نفر.

طراحی و تعیین مدل شایستگی:
تعریف شایستگی:به ویژگیهای مورد نیاز برای توفیق در شغل یا عمكرد برتر شایستگی اطلاق می گردد.
از سال 1970 به بعد مدلهای شایستگی جایگزین سایر روشها گردید و ملاك ارزیابی و گزینش افراد واقع شد.تستهای هوش و آزمونهای مشابه پیش بینی كننده های ضعیف تری در مقابل مدل های شایستگی قلمداد شده اند..در سال 2001 ،75درصد از سازمانها و شركتهای بزرگ از مدل شایستگی استفاده كرده اند.و در سال2002 تمامی شركتهای مرجع APQC از این مدل استفاده می نمایند.

تهیه گزارش بازخور فردی:
به شركت و هر یك از داوطلبان جهت توسعه آتی از نقاط قوت و بهبود گزارشات فردی كه شامل آشنایی افراد با فرایند و اهداف كانون به همراه مشخصات فردی شامل سوابق شغلی و تحصیلی و هم چنین امتیاز فرد در هر تمرین(عملكرد فرد در تمرینهای مختلف) به همراه تحلیل و نیمرخ شخصیتی و روانشناختی و امتیاز در شایستگی ها بصورت نمودار آمیبی،نیمرخ شایستگی ها به همراه ارزیابی نهایی كه شامل نقاط قوت و ضعف(بهبود) و دوره های آموزشی پیشنهادی ارائه می گردد.

تجزیه و تحلیل نهایی كانون ارزیابی:
در خاتمة ارزیابیها تجزیه و تحلیلی از نمرات اخذ شده در كانون به همراه گزارشات آماری از كمینه و بیشینه های آماری و متوسط شاخص ها و ضرایب همبستگی عوامل موثر در ارزیابی ها مانند تاثیر سوابق خدمتی،تحصیلات،جنسیت،سطوح شغلی،سابقه مدیریتی و نظیر آنها اخذ تصویر كلی( Big Picture ) از وضعییت جامعه آماری شركت كننده در كانون ارزیابی به كارفرما ارائه خواهد گردید.

منبع: كتاب كانونهای ارزیابی و توسعه مدیران(یان بالانتاین-نیگل پوا)-ترجمه مسعود سلطانی
منبع واسطه :http://www.ycmoc.com/page.php?slct_pg_id=279&sid=1&slc_lang=fa


دوشنبه 8 مهر 1392

یگانه منبع پایدار مزیت رقابتی

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.مدیریت منابع انسانی ،

مقدمه
آدمی این گل سر سبد آفرینش در عصر اطلاعات به بزرگترین سرمایه سازمانها تبدیل شده است و حتی این سرمایه را "یگانه منبع پایدار مزیت رقابتی " هر سازمان می توان تلقی نمود . بنابراین هر مدیر هوشیاری می داندکه مدیریت این سرمایه ارزشمند ، اولین دغدغه فکری او باید باشد.
سوال کلیدی این است که چگونه می توان این فرآیند ناشناخته و پیچیده را مدیریت کرد؟ چگونه می توان اهداف این موجود هدف جو ، مختار و خودآگاه را با اهداف سازمانی این مخلوق را شناخت؟
مدیریت ایوان نه تو و این نقاش جادو ، فرآیندی است بس پیچیده و کاری است کارستان.
سیر تاریخی مدیریت
مدیریت در دهه 1960: مدیریت بر پایه اهداف(MBO)
سیستمهای برنامه ریزی ، پروژه سازی و بودجه(PPBS) نظریه y مدیریت ، آموزش حساسیت و کشش ، تقویت شاغل پرت(Pert) و ماتریس بی سی جی
مدیریت در دهه 1970: برنامه ریزی استراتژیک متمرکز، طرحهای سازمان ماتریسی ، مدیریت هیأتی و مشاوره ای، زمان نرمش پذیر و بودجه بندی بر پایه صفر
مدیریت در دهه 1980: کارآفرینی سازمانی ، حلقه های کیفیت، نظریه Z، سیستمهای انبارداری سر وقت، 14اصل دمینگ، گروههای خودگردان و مشاغل بد بو
مدیریت در دهه 1990: اتحادیه های استراتژیک ، بهره برداری از قابلیت های محوری و اصلی پرداخت برپایه عملکرد مدیریت کیفیت فراگیری (TQM) ، مهندسی مجدد سفارشی سازی (انبوه) رهبری برپایه جاذبه، رهبری بر پایه تصویر سازی، هوش عاطف ی، سازماندهی بدون مرزبه سازمانهای یادگیرنده ، تأمین بیرونی مواد و خدمات و تفویض اختیار.
مدیریت در دهه حاضر بر اساس مفاهیمی چون محاسن تعادل بین کار و خانواده ، رهبری الکترونیکی سازمانهای تجاری ، مدیریت ، دانش و معنویت محل کار تأکید دارد.
مدیریت منابع انسانی نوعی رویکرد مدیریت در افراد است که بر چهار اصل اساسی زیر استوار می باشد:
مدیریت منابع انسانی نوعی رویکرد مدیریت در افراد است که بر چهار اصل اساسی زیر استوار می باشد:
1- افراد (کارکنان):
موفقیت سازمان در گرو اعمال مدیریت اثربخشی بر آنهاست.
2- تلفیق اهداف:
چنانچه سیاستهای پرسنلی و خط مشی های سازمان با حصول اهداف شرکت و برنامه های راهبردی آن پیوند تنگاتنگی داشته باشند و به حصول آن اهداف کمک بکنند، احتمال تحقق اهداف سازمان بیشتر خواهد بود.
3- فرهنگ و ارزشهای سازمان:
جو سازمانی و رفتار مدیریتی ناشی از آن فرهنگ در حصول برتری سازمان تأثیر عمده ای دارد. این فرهنگ را باید هدایت و اداره کرد به این معنا که اعمال فشار برای پذیرش و بکار بستن ارزشها از سوی سطوح بالای سازمان ضرورت دارد.
4- تقویت احساس هدف مشترک:
ترغیب همه اعضای سازمان به همکاری با یکدیگر و رساندن آن به احساس هدف مشترک مستلزم تلاش مستمر می باشد بویژه پذیرش تحول نوعی ضرورت به حساب می آید.
اثربخشی هر یک از جنبه های مدیریت منابع انسانی عمدتاً به این واقعیت بستگی دارد که آن جنبه تا چه میزان موجبات ارتقاء تعهد ، انگیزش و نهایتاً عملکرد را فراهم می سازد که تحقق اهداف زیر مدنظر می باشد:
اثربخشی هر یک از جنبه های مدیریت منابع انسانی عمدتاً به این واقعیت بستگی دارد که آن جنبه تا چه میزان موجبات ارتقاء تعهد ، انگیزش و نهایتاً عملکرد را فراهم می سازد که تحقق اهداف زیر مدنظر می باشد:
تعیین هویت ( شناسایی indentification)
ارتقای هویت فردی و آشنا ساختن هر یک از افراد سازمان با رسالتها ، اهداف و ارزشهای اساسی سازمان.
اشتراک ایجاد یک مقصد و منظور همسان و یک باور مشترک دایر بر اینکه منافع هر فرد و سازمان منافعی مشترک و متقابل است.
خلاقیت و توان فردی
آزادسازی انرزی و خلاقیتهای پنهان افراد در کل سازمان در عین حال که کارگروهیمطلوب ، امری حیاتی است به گفته جان هاروی جونز : "آنچه مهم است ، سهم و مشارکت منحصر به فرد و مشخص فرد است".
تملک تحول (Owenership of change)
اداره کردن تحول و واداشتن افراد به این که تحول را مال خود بداند و به عبارت دیگر تلاش در حصول اطمینان از اینکه افراد ، پروژه تحول را از آن خود تلقی کنند ( کتاب : راهبردهای مدیریت منابع انسانی مایکل آرمسترانگ)
همانگونه که در نشریه شماره دو جان ماکسول در کتاب مدیریت نگارش خود داشتن نگارش خوب و مثبت را یکی از الزامات ضروری در موفقیت کار تیمی دانسته است در مطلب فوق نیز مایکل آمسترانگ نیز ضرورت پذیرش تحول و ارتقاء تعهد و انگیزه در افراد و در نهایت تأثیر آن در عملکرد افراد و تیمهای کاری اشاره کرده که پایه و اساس آن طرز شناخت و نگرش افراد می باشد.
نکته دوم که هر دو نویسنده به آن اشاره کرده اند سرعت پذیرش تغییر و تحول اگر از بالا به پایین باشد بیشتر و ماندگارتر است .
چین باستان
سوابق بدست آمده نشان می دهد که مردم چین نسبت به بعضی از اصول مدیریت در ارتباط با سازماندهی ، برنامه ریزی ، رهبری و کنترل آگاه بوده اند.
ایران باستان
در دوره هخامنشیان ، بخصوص پادشاهی داریوش و خشایارشاه تمامی کارکنان دارای شرح وظایف بوده اند و از یک نظام دستمزد طبقه بندی شده پیروی می کردند.بعضی از فرآیندهای اداری ، مانند: مأموریت ، پرداخت ، دریافت و تحویل کالا مورد استفاده قرار می گرفتند.
قلمرو شاهنشاهی از آن زمان به ساتراپی ( استان ) و مسئول آن یک ساتراپ ( استاندار) برعهده داشته.
در ایران باستان مدیریت و سازماندهی مورد توجه بوده .
کوروش تقسیم کار ، وحدت فرماندهی و نظم و ترتیب را شرط توفیق در اداره امور می دانسته.
مصر
به نوشته هردوت اهرام ثلاثه به دست چهل هزار کارگر و برده در مدت بیست سال ساخته شده .
هر چند اهرام ثلاثه جزء اجایب جهان به شمار می رود اما وسعت و عظمت این بناها نشان دهنده نوع مدیریتی است که تا کنون آثارش پا بر جا مانده است .
ساختن اهرام مصر باستان گویای برنامه ریزی ، سازماندهی و کنترل در حد بالایی می باشد.
در دوران باستان مدیریت در مرحله " آزمایش و خطا" بوده و هیچگونه تدوری خاص و یا تبادل افکار و تجربه وجود نداشته است.
در سده های میانی دانشمندان ایرانی ، هندی ، عرب و اسپانیولی بر پایه اصول برابری برادری قوانین نظامی ، قضایی ، مالی ، حک.متی و علمی خوبی تنظیم نمودند.
مدیریت در فلسفه
افلاطون
نظام اجتماعی مورد توصیه او جامعه ای است که آنرا مدینه فاضله نامیده اند. او در اینجا ویژگیهایی را که یک شهر ایده آل باید داشته باشد توصیف کرده است.
وی جامعه را مانند بدن انسان به سه قسمت زیر تقسیم می کند:
1. سر : که منظور از آن اداره کنندگان جامعه و زمامداران می باشد. این افراد به منزله ی عاقله و اداره کننده کشور هستند.
2. قلب یا سینه : افلاطون سپاهیان و قوای نظامی را که حافظ امنیت جامعه هستند به سینه تشبیه می کند.
3. شکم : وی افرادی را که در تهیه ی نیازمندیهای مردم در کشاورزی یا صنعت کار می کنند و وسایل ادامه حیات مردم را فراهم می آورند به شکم تشیه می کند.
تعادل میان این سه جزء همانطور که در انسان موجب سلامتی خواهد بود در اجتماع نیز از اساسی ترین ضروریات است و امکان نیل به عدالت را فراهم می کند.
او در مورد مدیریت و رهبری در کتاب پنجم از جمهوریت می گوید: تا زمانی که فیلسوفان شهریار نگردند و یا شهریاران به روح و قدرت فلسفی مجهز نشوند و عظمت سیاسی با شکوه فلسفی در نیامیزد ، شهرها و دولت ها هرگز از پلیدی ها ایمنی نخواهد یافت و تا آن زمان هرگز نوع بشر روی رفاه و آرامش را نخواهد دید.
ارسطو
اصول نظرات اجتماعی ارسطو را باید در کتاب سیاست او جستجو کرد.
وی در کتاب سیاست خود مباحث متنوعی را مورد بررسی قرار داده و بخشی از این مباحث را درباره رجال حکومت ، حکام سیاست و تناوب در ریاست و یا به تعبیری مدیران و مدیریت ها اختصاص می دهد.
مدیریت در فلسفه
از نظر امام علی (ع) نقش مدیر و زمامدار کشور همانند رشته ایست که از وسط مهره ها گذشته و آنرا در یک محور گرد آورده و به یکدیگر پیوند زده است. هرگاه این رشته پاره شود مهره ها عامل ارتباط را از دست داده و پراکنده خواهند شد و با گسستن آن رشته دیگر زمینه ایی برای گردآوری وجود ندارد.
دیدگاه سعدی
سعدی در برخی از اشعار خود به مدیریت بخصوص منابع انسانی اشاره دارد:
رعیت چو بیخند و سلطان درخت درخت ای پسر باشد از بیخ سخت
مراعات دهقان کن از بهر خویش که مزدور خوشدل کند کار بیش
وهمچنین توجه اوبه بازنشستگی :
چو خدمتگزاریت گردد کهن حق سالیانش فرامش مکن
نیاز های مدیریتی در عصر جدید
در تاریخ حیات و حرکت سازمانها و شرکتهای مختلف دنیا شاهد حضور و تاثیر مدیران و رهبران موفقی هستیم که از هیچ همه چیز ساخته اند و موقعیت سازمانهای خود را به سطحی ارتقا داده اند که نقشی جهانی یافته اند. بررسی شیوه تفکر و مدیریت این گونه رهبران مبین این واقعیت است که آنان با وجود تفاوتهایی طبیعی که در این زمینه داشته اند همگی «انسان‌شناسانی» بزرگ بوده اند که با هوش و درایت، منبع غنی ذخایر خود را شناخته و با مهارت و تدبیر گوهرهای ناب نهفته در آن را کشف و در جهت تحقق اهداف بکار گرفته اند. البته لازم به ذکر است برخی سازمانها و رهبران از اهمیت فرایند جذب و بکارگیری افراد مناسب غافلند. علاوه بر این امروزه چالشهایی که ویژگیهای عصر جدید هستند وجود دارد .
در این بحث سعی می شود بیشتر به مشکلات مدیران با توجه به مسائل روز صحبت شود.
می توان دردسر های مدیریت در دهه جاری را به دو بخش تقسیم كرد:
نخست : آن دسته از مشکلاتی که بی ثباتیها و سرعت تحولات تحمیل می کنند.
دوم : آن دسته از مشکلاتی که چارچوبهای فکری و دستگاههای ارزشی را متزلزل می سازند.
در کشور ما ایران نیز چند سالی است که سازمانها با دو رویکرد کلی به سمت مدیریت دیجیتالی کشیده شده اند. نخست، برای رهایی از حجم بالای پردازشهای سازمانی و دوم، برای تظاهر به نوگرایی و مدرن بودن .
این در حالی است که سازمانهای قدیمی تر با ساختار کلاسیک بتازگی با رقیب تازه ای روبرو شده اند : سازمانهای مجازی و دیجیتال. از سوی دیگر مرزها در نوردیده شده اند و تجارت و بازاریابی جهانی، همه کسب و کارهای محلی را در برابر رقبای جهانی قرار داده است.
عمده ترین چالشهای مدیریت دیجیتال عبارتند از :
سواد دیجیتال
مدیران در عصر کنونی نیاز به دو نوع سواد تازه دارند. یعنی علاوه بر تخصصهای اساسی به دو دانش زیر نیز نیاز مندند :
1-سوادکاربااطلاعات
2-سوادکاربارایانه
سواد کار با اطلاعات همانا دانش بهره گیری و تجزیه و تحلیل اطلاعات است. زندگی امروز بیش از هر زمان دیگری به اطلاعات وابسته است. گاه با شنیدن یک عدد شاد و گاه غمگین می‌شویم. یک عدد می‌تواند یک مدیر را موفق و یا از کار برکنار سازد. اما بدلیل هجوم انبوهی از اطلاعات ، نیاز به ابزار پردازش اطلاعات احساس می شود. این ابزار نیز رایانه ها هستند. منظور ما از رایانه تنها یک سخت افزار تزیینی نیست ، بلکه منظور یک سیستم اطلاعاتی دقیق و منسجم متشکل از سخت افزار و نرم افزار مناسب است. کار با رایانه و بهره گیری از سیستم های اطلاعاتی برای اهداف پردازشی و تجزیه و تحلیل نیز خود نیازمند کسب تجربه و دانش تخصصی مربوط به خود دارد.
ضعف مدیران در این دو نوع سواد اطلاعاتی ( نوع اول و نوع دوم) یکی از چالشهای پیش روی مدیران و دلیل مقاومت آنها در برابر رایانه ای شدن امور است. حال هر نوع سازمانی که باشد خواه دولتی و خواه خصوصی ، خواه تجاری و خواه فرهنگی.
بی ثباتی
مشکل دیگری که مدیریت دیجیتال را محدود و مشکل می کند، بی ثباتی حاصل از شکل گیری فضای دیجیتال است. بدین معنی که با دیجیتال و جهانی شدن رقبا ، شرایط بنحو محسوسی ناپایدار و غیر قابل پیش بینی می شود.
مناقصه ها و مزایده ها ، آگهیهای خرید و فروش و انجام معاملات با چنان سرعتی انجام می شوند که گاه سازمانهای کند و کم اطلاع از محیط ، بسیاری از رخداد های مهم و حیاتی محیط خود را هرگز متوجه نمی شوند.
در چنین شرایطی مدیران گاه به جای آنکه تلاش خود را مضاعف کنند و سعی کنند تا خود و سازمان متبوعشان در فضای اطلاعاتی مناسب تنفس کنند‍، کناره گیری را پیشه می‌کنــــند و با پشت کردن به واقعیات خود را در یک فضای بسته اطلاعاتی قرار می دهند
روابط انسانی
توسعه شبکه جهانی و فناوری اطلاعات جهان را در یک تور نامرئی فرو برده است. امروزه سازمانهای زیادی را می‌توان یافت که از نظر جغرافیایی در سرتاسر گیتی پراکنده اند، در حالی که تحت پوشش مدیریت واحدی قرار دارند.
در این میان تهدید روابط انسانی موجود در سازمان ، بسیاری از مدیران را به بازنگری وا می دارد. کم نیستند سازمانهایی که روابط انسانی و کاری مناسب خود را یک سرمایه با ارزش تلقی می کنند و حاضر نیستند با هجوم رایانه ها آن را به خطر افکنند. این نگرانی اگرچه بجا و منطقی است اما دلیل قانع کننده ای نیست.
بازآفرینی روابط انسانی و کاری یکی از وظایف مهم یک مدیر خوب در عصر حاضر است.
سرعت تحولات
مدیران امروز در هر سازمانی که باشند یک مشکل مشترک دارند و آن سرعت تحولات است. دهه جاری نسبت به دهه گــذشته در زمینه سرعت وقوع تحولات ، سرعت انتقال اخبار و رویداد‌ها و زمــان دگرگونیها تفاوت زیادی دارد.
این دگرگونی های تند و سریع باعث می‌شوند تا زمان منسوخ شدن اطلاعات یا به عبارتی تاریخ مصرف آنها زود فرا رسد. همین مسئله هزینه های اطلاعاتی و عملیاتی همه سازمانها را افزایش داده است. برخورد مدیران با مقوله سرعت تحولات بستگی تام با نوع حرفه آنها دارد. ولی عموما سازمانهایی که نتوانند یک سیستم اطلاعاتی مـــناسب طراحی و پیاده سازی کنند ، دچار مشکلات عدیده عملیاتی خواهند شد.
تغییر تعاریف
روزی روزگاری ثروت مجموعه گنجها و ذخیره های طلا و گوهر و در راس آن تاج و تخت بود و تولید به کشاورزی و صنایع دستی مربوط به آن محدود بود. اما در پی انقلاب صنعتی و حذف محدودیتهای پیشین بر سر راه تولید، ثروت مفهومی تازه یافت و در تولید و ارزش افزوده معنا شد.
بالاخره عصر صنعت جای خود را به عصر جدیدی داد که آن را با نامهایی چون عصر انفورماتیک ، رایانه یا ارتباطات بیان می‌کنند.
امروزه کمپانی بزرگ مایکروسافت نه زمین دارد و نه ماشین آلات . تنها دارایی آن یک ساختمان است و چند صد دستگاه رایانه. پس ثروت واقعی مایکروسافت و یا صدها و هزاران شرکت مشابه آن جایی در جمجمه پرسنل آن قرار دارد.
ما باید به این باور برسیم که امروزه مدیران نیازهای اطلاعاتی انبوه و متنوعی دارند و بدون طراحی یک سیستم اطلاعاتی ، این نیاز برآورده نخواهد شد ، بنا بر این دیجیتال شدن حداقل بخشی از امور اجتناب ناپذیر است .
بسیاری از رهبران هوش بالایی دارند، ولی همگی آنان ضرورتا حس کنجکاوی ندارند. مدیرانی که در سطح جهانی فعالیت می کنند کنجکاوی را پیشرانه خود برای درک هرچه بیشتر از جهان می دانند. شخصیت فردی مدیران مــوفق در عــــصر اطلاعات ویژگیهای خاصی همچون کنجکاوی را در خود دارد.




منابع:
hvalieidy.persianblog.ir//:http
www.hamkelasy.com
libmng.blogfa.com//:http


چه کسی می‌تواند انکار کند که بزرگترین پیشرفت‌های علمی و دنیای فناوری مدیون کتاب‌ها و فیلم‌های علمی تخیلی نیست؟! خیلی ساده است. انسان‌ها نیاز پیدا می‌کنند، برای رفع نیاز خود خیال پردازی می‌کنند، سرنخ رویاهای خود را می‌گیرند و در نهایت از بستر ایده‌های خود، خلق می‌کنند.

کتاب‌های ژول ورن، ایزاک آسیموف و حتی هری‌پاتر و ارباب حلقه‌ها از همین دست است. تمام تکنولوژی که امروز می‌بینیم زمانی فقط در انحصار نوشته ها و کاراکترهای کتاب‌های علمی- تخیلی بوده است.

در اوایل قرن بیستم کتاب‌های علمی-تخیلی پر بود از سوپر قهرمان‌های آینده که می‌توانند با وسیله‌ای عجیب و غریب از راه دور یکدیگر را ببینند و با یکدیگر صحبت کنند. همین تکنولوژی سوپرقهرمان‌های دهه 10 میلادی حالا به طور رایگان در دست ماست و ما مجانی از طریق سیستم اسکایپ میتوانیم با هرجای کره زمین که به اینترنت وصل باشد، تماس ویدیویی داشته باشیم.

 

سایت oobject گزارشی تصویری از به وجود آمدن ایده تلفن ویدیویی و ساخت آن ارائه کرده که به شرح زیر است:

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

تصویری از رویا George du Maurier از ارتباط ویدیویی، سال 1878

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

تصوری از سال 2000 که در سال 1910 کشیده شده است.

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

تصویری از ویدیو فون در سال 1972 در سال 1922

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

دهه 50 میلادی و ایده استفاده از ویدیوفون برای خرید

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

فیلم اودیسه فضایی 2001، ساخته شده استنلی کوبریک

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

فیلم متروپلیس ساخته 1927

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

اولین ویدیوفون جهان، آلمان 1936

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

ویدیوفون شرکت توشیبا که بیشتر نقش آیدی کالر دارد، سال 1964، توجه کنید که قیمتش آن زمان 250 دلار بوده!

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

طرح و ایده ویدیوفون شرکت Hughes، دهه60 میلادی

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

ویدیوفون اریکسون، سال 1969، نخست وزیر سوئد در حال صحبت با Lennart Hyland.

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

طرح و ایده ویدیوفون شرکت وسترن الکتریک ، سال 1963

گزارش تصویری از خیال تا واقعیت

طرح و ایده ویدیوفون شرکت اریکسون اریکوکس ، سال 1973

منبع: Oobject

تهیه و تنظیم برای تبیان: فاطمه مجدآبادی


داستانهای فانتزی و تخیلی علمی با پیشرف فزاینده علم و فناوری روز به روز بیشتر شکل واقعیت به خود می‌گیرند و حتی ممکن است در آینده نزدیک شاهد به حقیقت پیوستن بسیاری از آنچه تاکنون تنها در فیلمها قابل باور بود، در جهان واقعیت باشیم.

نگاهی به داستانهای فانتزی علمی در دنیای واقعی فناوری

سایت لایوساینس در نگاهی به جهان‌های تخیلی که پیش از آن تنها در تصور انسان جای داشته و اکنون در دنیای سینما جامه عمل به تن کرده‌اند، پرداخته و همچنین آنها را از لحاظ امکان‌پذیری درجه‌بندی کرده است.

جهان پیشتازان فضا

مجموعه فیلمهای پیشتازان فضا از نمونه‌هایی انباشت شده از علم و فناوری، الهام‌بخش چندین نسل از دانشمندان و مهندسان بوده‌اند: سفر با سرعت بالاتر از نور، انتقال از راه دور، سلاحهای پرتویی، مترجمان جهانی، واقعیت مجازی مبتنی بر هولوگرام و رابطان متحرک.

تعدادی از این فناوری‌ها تا اندازه‌ای شکل واقعیت به خود گرفته و تعداد دیگری مانند سرعت بالاتر از نور و وجود بیگانگان فضایی با شکل و رفتار انسانی از لحاظ فیزیک و منطق قابل باور نیستند.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

پارک ژوراسیک

در فیلم «پارک ژوراسیک» دانشمندان با استفاده از شیوه‌های تاگ‌سازی و دی‌ان‌ای‌های قدیمی در فسیلها به بازسازی دایناسورها و دیگر حیاتهای منقرض شده می‌پردازند. دانشمندان در مورد سالم باقی ماندن دی‌ان‌ای در این دوره زمانی طولانی تردید دارند. با این حال مایکل کرایتون داستان‌نویس توانست با ذکر این نکته که می‌توان بخشهای شکسته دی‌ان‌ای قدیمی را با دی‌ان‌ای حیوانات زنده پر کرد، امتیازاتی بدست آورد.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

جنگ ستارگان

در فیلم «جنگ ستارگان»، شخصیتهای پیشرفته مصنوعی با سلاحهای پرتویی با هم جنگیده و با هولوگرامهای روی فضاپیماهای خود در مورد سلاحهای کشتار جمعی گفت‌وگو می‌کنند. این فیلم بر روی علم و فناوری در جهان واقعی تأثیر گذاشته است. بسترهای تسلیحاتی طرح ابتکاری دفاعی استراتژیک مستقر در فضا که در دهه ۱۹۸۰ مورد بحث قرار داشت، بطور مسخره «جنگ ستارگان خوانده می‌شد. البته هنوز قسمت سخت آن که از پذیرفتن سرعت بالاتر از نور مشکل‌تر بوده، مفهوم نیرو به عنوان یک قدرت فیزیکی است که تله‌پاتی، دورجنبانى و پیش‌آگاهى را ممکن می‌سازد.

رتبه بندی علمی: باورنکردنی

جهان نارنیا

پشت یک کمد لباس در روستاهای انگلیس به جهان دیگری موسوم به نارنیا راه دارد که گذشت زمان در آن با زمین متفاوت بوده و کودکان با یک شیر سخنگو و موجودات افسانه‌ای، علیه یک جادوگر مسلح به شیرینی جادویی که مخالفانش را به سنگ تبدیل می‌کند، با هم متحد می‌شوند. عناصر این فیلم از جمله یک مدخل به یک سیاره دیگر که از زمان متفاوتی برخوردار بوده، تنها در داستانهای علمی تخیلی اتفاق افتاده و در جهان واقعی جایی ندارند.

رتبه بندی علمی: کاملا فانتزی

جهان کرم شب‌تاب

در آینده‌ای که در مجموعه تلویزیونی کرم شب‌تاب به تصویر کشیده شده،‌ انسانها از زمین مهاجرت کرده و یک سیستم را با استفاده از قابل سکونت کردن سیارات و قمرهای بسیار تشکیل داده‌اند. این جهانها بین فقیر و غنی تقسیم شده و یک جنگ داخلی منجر به زندگی انسانها در جهانهایی با رویه دشمنی شده و معمولا از فناوری‌های بدوی قدیم جهان غرب برخوردارند. این برنامه بدون روبات، انسانهای بیگانه و دستگاههای سریعتر از نور و تنها با چند عنصر نادر مانند تله‌پاتی به روایت یک داستان تخیلی می‌پردازد.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

سرزمین اوز

یک گردباد با خود، شخصیت داستان جادوگر شهر اوز را به سرزمینی با مترسکها، شیرها و مردان قلعی سخنگو می‌برد که در آنجا باید وارد یک شهر زمردی شده و با جادوگران رقابت کند. جالب این که تغییر جنگلبان قلعی از یک موجود زیستی به یک حالت مکانیکی یادآور طرح هانس موراوک روباتیک‌کار برای آپلود مغز در رایانه با جایگزینی یک نورون با ریزتراشه با قابلیت اجرایی مشابه است. با این حال دیگر عناصر داستان مانند میمونهای پرنده کاملا تخیلی خواهند ماند.

رتبه بندی علمی: کاملا فانتزی

زمین میانی جی تاکین

در داستان میانه زمین، انسانها، الفها، دورف‌ها، کوتوله‌ها و اورک‌ها در یک جهان شبیه به قرون وسطی در حال جنگ و زندگی به همراه گرگها، عقابها، عنکبوتها و موجودات عجیب غول‌پیکر هستند. دانشمندان موفق به شناسایی بستگان ریز و پا بزرگ دور انسان که کوتوله نام‌گرفته‌اند، انسانهای مدرن همزمان با آنها و ادغام نسل آنها با دیگر انسان‌نماهایی مانند نئاندرتالها شده‌اند. محققان امروزه حتی توانسته‌اند پوشش نامرئی‌کننده را مشابه قدرت ارباب حلقه‌ها تولید کنند. اما در حالت کلی این فیلم کاملا تخیلی بنظر می‌رسد.

رتبه بندی علمی: کاملا فانتزی

ماتریکس

در آینده‌ای که در سه‌گانه ماتریکس به نمایش درآمده، جنگ میان انسانها و روباتها منجر به نابودی زمین و به بردگی رفتن انسانها با مغزهایی متصل به یک جهان تصویری رایانه‌ای و بدنهایی به عنوان ژنراتور برق شده است. دانشمندان به آرامی در حال پیشرفت در دنیای روباتیک و واقعیت مجازی بوده اما از تولید هوش مصنوعی در سطح انسان بسیار دور هستند. همچنین راههای بسیار بهتری برای تولید برق از منابعی بجز انسان وجود دارد!

رتبه بندی علمی: باورنکردنی

Ringworld لاری نیون

تیمی از انسانها و بیگانگان از دنیای طاقت‌فرسای Ringworld که شامل حلقه‌ای با عرض حدود ۲۹۰ میلیون کیلومتر مشابه مدار زمین در اطراف خورشید است، دیدار می‌کنند. سرعت چرخش این حلقه برای ایستادن بر روی آن و تجربه گرانشی مشابه گرانش زمین کافی است. این مسأله منجر به تولید شرایط تقریبا مشابه زمین در محیط داخلی حلقه و در محیط قابل کاربری در حدود سه میلیون برابر سطح زمین شده است. عناصر علمی تخیلی بسیاری در این فیلم مانند تله‌پاتی، انتقال از راه دور، سفرهای سریعتر از نور، حوزه‌های سکون و پیش‌بینی‌های ژنتیکی، شانس حضور دارند. اما این داستان خیلی با دنیای علم نزدیک است.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

دنیای رویاهای داستان بی‌پایان

در دنیای رویاها،‌ قهرمان داستان باید با موجی از تاریکی موسوم به پوچی که جهان را در بر می‌گیرد، مبارزه کند. وی در این راه توسط یک اژدهای بخت به نام فوخور یاری شده و با ایگرامول می‌جنگد. وی سرانجام در‌می‌یابد که پسری از جهان واقعی که داستان وی را مطالعه می‌کند با او در هم تنیده شده است. این داستان کاملا تخیلی است!

رتبه بندی علمی: کاملا فانتزی

قمر پاندورای آواتارها

پاندروا یک قمر قابل سکونت سیاره غول‌پیکر گازی و افسانه‌ای غول یک چشم در منظومه دو ستاره‌ای واقعی آلفا قنطورس است. در آنجا انسانهای مسلح به پوششهای روباتیک با انسان‌نماهای بیگانه بر سر خارج کردن سنگی با ارزش و فلز مانند از دل این سیاره هستند. در جنگلهای انبوه پاندورا یک عروسک کنترل از راه دور توسط یک انسان معلول اداره می‌شود.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

جهان من، روبات

آینده به تصویر در آمده در فیلم «جهان من، ‌روبات» مملو از آندرویدها و دیگر روباتهایی است که سه قانون روباتیک مشهور اسحاق آسیموف را رعایت کرده و از شکار دیگران و خودشان در زمان خدمت به انسانها خودداری می‌کنند. دانشمندان گام به گام در حال توسعه روباتهایی با قابلیت حرکت و راه رفتن شبیه انسان هستند که در ژاپن برای کمک به جمعیت مسن رو به رشد آن طراحی شده‌اند؛ اما تولید روبات‌هایی با منطق انسان در این حد بسیار دور از دسترس بوده و احتمالا با زیر روال‌های اخلاقی پیچیده نیز روبرو خواهد شد.

رتبه بندی علمی: ممکن

گزارش اقلیت

در آینده موجود در این فیلم، پلیس با تکیه بر افرادی که قابلیت دیدن آینده را دارند، به توقف جرایم پیش از وقوع آنها می‌پردازد. اگرچه پیش‌آگاهی تا جایی که میدانیم، امری خیالی است اما در این فیلم از تعاملات رایانه‌ای مبتنی بر حرکت و تبلیغاتی که به افراد با نام آنها اشاره دارد و امروزه انواع ابتدایی آن بوجود آمده، استفاده می‌شود. همچنین نیروهای سرمایه گذاری سیا و گوگل هر دو از شرکتی که به نظارت در لحظه بر اینترنت برای پیش‌بینی آینده می‌پردازد، حمایت می‌کنند. از این رو شاید پیش‌آگاهی آنچنان که تصور می‌شود، خیالی نباشد.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

دنیای دروازه ستارگان

حلقه‌های منشا فرازمینی مانند درگاه‌هایی به شکل کرم چاله به جهانهای دور عمل کرده که در آنها قهرمانان به جنگ با بیگانگانی شبیه به خدایان مصری می‌پردازند. اگرچه دانشمندان در مورد وجود کرم چاله‌ها تردید دارند، احتمالا از شکلی کروی مانند سیاه‌چاله برخوردار بوده و می‌توان در آن سفرهای رفت‌وبرگشت را انجام داد.

رتبه بندی علمی: باورنکردنی

۲۰۰۱: ادیسه فضایی

بیگانگان در سیر تکاملی نوع بشر دستکاری کرده و مصنوعاتی بوجود آورده‌اند که می‌توانند فضانوردان را در فضا حرکت داده و سیارات عظیم گازی را در میان ستارگان جابجا کنند. آرتور کلارک، همچنین دستی در علم داشته و اولین فیزیکدانی بود که حرکت ماهواره‌های ارتباطی را ایجاد کرده و از این رو اگرچه برخی از عناصر داستانی او تخیلی هستند، اما به قول خودش، هر فناوری پیشرفته از جادو قابل تشخیص نیست. علم وی در کنار دیگر جنبه‌های داستانهایش مانند هوش مصنوعی، فیزیک اتمی، مکانیک چرخشی،‌ انیمیشن معلق، ارتباط ویدیویی،‌ سکونت در ماه و شناسایی صوت بطور معقولی به تصویر کشیده شده است.

رتبه‌بندی علمی: خوش‌بینانه

بلید رانر

در آینده‌ای که این فیلم به تصویر کشیده، رپلیکانتهای انسانی باید توسط پلیس شکار شده و از بین بروند. این آندرویدها بطور زیستی و با ژن مصنوعی مهندسی شده‌اند. اگرچه این موجودات مصنوعی بوده، در صورت انسان بودن آنها این حرکت در حوزه فنی کاملا ممکن بوده چرا که تاکنون تلاشهای زیادی برای ساخت انسانهای روباتیک انجام شده است. سفرهای فضایی نیز اکنون قابل دسترسی بوده اما برای عمومی شدن آن باید منتظر ماند. حتی خودروهای پرنده درون فیلم نیز در دنیای واقعی ممکن بنظر می‌رسند.

رتبه بندی علمی: ممکن

لس‌آنجلس، کشور بیگانگان

در سال ۱۹۸۸ یک فضاپیما حامل ۲۵۰ هزار برده از سیاره تنکتون به صحرای موجاوه منتقل شدند. این مسافران که شیر ترش و گوشت خام می‌خوردند، به سرعت در جامعه آمریکا وارد شدند. این افراد از سه جنسیت برخوردار بودند که شبیه به برخی از نمونه‌های مورچه برداشت‌کننده هستند.

رتبه بندی علمی: خوش‌بینانه

ترمیناتور

در فیلمها و مجموعه‌های ترمیناتور، دستگاهها و انسانهایی از آینده پیوسته در تلاش برای بازنویسی تاریخ و استقرار سربازانی در زمان قبل برای کشتن یا محافظت از شخصیتهای تاریخی هستند که ابزار اصلی آنها ترمیناتورها هستند. این موجودات در واقع روباتهایی با پوشش پوست و گوشت هستند. اگرچه هنوز امکان سفر در زمان مورد تردید قرار دارد، اکنون دانشمندان بسیاری بر روی رویاتها کار کرده و همچنین به پرورش گوشت در آزمایشگاه پرداخته‌اند. همچنین دستگاه‌های اولیه با قابلیت تغییر حالت نیز تاکنون ساخته شده‌اند.

منبع : ایسنا

منبع..........

http://www.alamto.com/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%81%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C.html

 


تعداد کل صفحات: 3 1 2 3