تبلیغات
RF2268AM - مدل کیفیت دمینگ
پنجشنبه 28 فروردین 1393

مدل کیفیت دمینگ

   نوشته شده توسط: عارف محمدی    نوع مطلب :ا.مدیریت کیفیت وبهره وری ،

فهرست

1- جایزه کیفیت دمینگ DEMING

1-1- تاریخچه

در جولای سال 1950 ، اتحادیه مهندسان و دانشمندان ژاپنی (JUSE) ، ادوارد دمینگ (1900-1993) یکی از مشهورترین متخصصان کنترل کیفیت در ایالات متحده را به این کشور دعوت کرد . دکتر دمینگ در طول اقامت خود در ژاپن ، به طور مرتب در زمینه “ دوره 8 روزه در باب کنترل کیفیت ” و به دنبال آن ، “ دوره یک روزه در باب کنترل کیفیت برای مدیران ارشد ” ، همایش هایی برگزار نمود . وی از طریق این همایش ها ، اصول و مبانی کنترل کیفیت آماری را به دقت و ذدر عین حال به زبانی ساده به مجریان ، مدیران ، مهندسان و محققان صنایع ژاپنی تعلیم داد . آموزه های دمینگ بر ذهن شرکت کنندگان این همایش ها تأثیر عمیقی به جای گذاشت و به کنترل کیفیت در کشور ژاپن (که در آغاز راه بود) جانی دوباره بخشید .

سخنرانیهای دمینگ درباره کنترل کیفیت آماری طی دورههای 8 روزه جمع آوری و منتشر شد . وی حق التالیف این اثر را به JUSE اهدا کرد . کنیچی کویاناگی ، یکی از اعضای هیأت مدیره JUSE پیشنهاد کرد که به منظور قدردانی از این عمل سخاوتمندانه ، حق التالیف را برای بزرگداشت زحمات بی شائبه دمینگ و ترویج توسعه مداوم کنترل کیفیت در ژاپن به تأسیس جایزه ای اختصاص دهند ؛ هیأت مدیره به اتفاق آرا با این پیشنهاد موافقت کرد .

بعدها کتاب دمینگ به نام “ نظریه های نمونه گیری ” به زبان ژاپنی ترجمه و منتشر شد ؛ وی حق التالیف این کتاب را نیز به جایزه اهدا کرد . از آن زمان تاکنون مبلغ این جایزه از رشد قابل توجهی برخوردار شده و امروزه اتحادیه مهندسان و دانشمندان ژاپنی هزینههای اجرایی آن را بر عهده گرفته است .

بی شک جایزه دمینگ ، به طور مستقیم و غیر مستقیم ، بر امر مدیریت و کنترل کیفیت در کشور ژاپن تأثیر به سزایی داشته است . شرکتها و سازمانهای مختلف برای کسب جایزه دمینگ ، رویکردهای جدیدی را در مدیریت کیفیت (برای تأمین نیازهای کسب و کار) جستجو می کردند . در نتیجه ، این سازمانها روشهای مناسب مدیریت کیفیت را توسعه داده و با ایجاد ساختارهایی برای اجرا ، این روش ها را در عمل مورد آزمایش قرار دادند . معمولاً سازمانهایی که از طریق بهبود کیفیت ، کسب و کار موفقی ایجاد کرده و تجربه ارزشمندی به دست می آوردند ، می توانستند این جایزه را تصاحب کنند . بسیاری از شرکتها با مشاهده موفقیت این قبیل سازمانها ، ترغیب شدند تا در زمینه مدیریت کیفیت تحقیق و پژوهش کنند .

این شرکتها با توجه به تجارب سازمانهای موفق ، متقاعد شدند که مدیریت کیفیت برای ایجاد کسب و کار موفق ، امری ضروری میباشد و رقابت برای کسب این جایزه ، فرصت مناسبی است برای آموزش روش شناسی کیفیت . بدین ترتیب مدیریت کیفیت در میان بسیاری از شرکتها رایج شده و روشهای آن در طی سال ها متحول گشت . این روش ها نیز به نوبه خود در بهبود عملکرد این سازمانها تأثیر گذاشتند . گرچه بر فرایند آزمون (برای تعیین برنده) جایزه دمینگ انتقاداتی (از قبیل مبهم بودن ملاک ها و معیارهای آزمون) وارد میکنند ، اما در واقع سازوکار یاد شده که هر سازمانی را به خود بهسازی تشویق میکند ، از همین فرایند ناشی میشود . هیأت مسؤول تعیین برنده جایزه ، برای تعیین ملاک های آزمون از متقاضیان جایزه پیروی نمیکند ؛ برعکس این متقاضیان هستند که باید موقعیت فعلی خود را به درستی تشخیص دهند ، موضوعات و اهدافشان را تعیین کنند و شرکت خود را متحول کرده و بهبود بخشند . در آزمون مورد نظر ، نه فقط نتایج به دست آمده و فرآیندهای مورد استفاده شرکتها ، بلکه دستاوردهای آتی آنها نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد ؛ همچنین بررسی میشود که آیا موضوعات تعیین شده از سوی متقاضیان و فعالیتهای آنها با شرایط و مقتضیاتشان سازگار است ، و آیا فعالیت آنها به اهداف بهتری در آینده منجر میشود یا خیر ؟

هیأت جایزه دمینگ فرایند ازمون را همچون یک “ سنجش و ارزیابی ” تلقی نمیکند ، بلکه آن را به عنوان فرصتی مناسب برای “ توسعه متقابل ” در نظر می گیرد . رویکرد آزمون کنندگان برای ارزیابی و قضاوت ، رویکردی جامع و فراگیر است ؛ به طوری که در بررسی خود کلیه عوامل مربوطه ، از قبیل نگرش متقاضیان به اجرای مدیریت کیفیت جامع (TQM) ، وضعیت اجرا و نتایج حاصله را مورد توجه قرار میدهد . به عبارت دیگر ، هیأت مسؤولتعیین برنده جایزه مشخص نمیکند که متقاضیان بر اساس چه موضوعاتی بررسی میشوند ؛ بر عکس این خود متقاضیان هستند که باید این موضوعات را مشخص کنند .

2- معیارهای جایز دمینگ

این مدل دارای ده معیار اصلی و تعدادی معیارهای فرعی است به نحوی که همة معیارها دارای امتیازی یکسان می باشند در زیر هریک از این معیارها و شاخصهای مربوطه ذکر شده است.

1. خط مشی

چگونه خط مشی سازمان تدوین شده و در سطح آن جاری میگردد. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • مدیریت کیفیت و خط مشی کنترل کیفیت
  • روش اتخاذ خط مشی
  • صحت خط مشی و ثبات رویه
  • استفاده از روشهای آماری
  • انتقال خط مشی و انتشار آن
  • بررسی خط مشی و انتشار به آن
  • رابطة بین خط مشیهای کوتاه و بلندمدت

2. سازمان

چگونگی سازمان دهی در واحدهای مختلف شرکت انجام می گیرد، مسئولیت ها و اختیارات چیست و چگونه عملکرد سازمان مدیریت میشود. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • شفاف بودن اختیارات
  • مناسب بودن تفویض اختیارات
  • همکاری بین بخشیهای گوناگون
  • فعالیتهای کمیته
  • استفاده از کارکنان
  • ممیزیهای کنترل کیفی

3. آموزش منابع انسانی

به منابع انسانی چگونه توجه میشود و برای رشد و توسعه آنها چگونه آموزشهای لازم انجام می گیرد مخصوصاً در زمینه هایی که بر کیفیت تأثیر گذار میباشد. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • برنامهها و آنچه که در عمل انجام میشود
  • کیفیت هوشیاری، کنترل هوشیاری و درک کنترل کیفیت
  • تا چه حد روشهای آماری آموزش داده شده و به کار گرفته شده است
  • درک و فهم علل
  • آموزش در شرکتهای وابسته (به ویژه برای پیمان کاران، تأمین کنندگان، و شرکتهای فروشنده)
  • فعالیتهای دوایر کنترل کیفی (QCC)
  • سیستم پیشنهادی برای بهبود و پیشرفت آن

4. اطلاعات

چگونگی این نتایج گردآوری شده مورد استفاده قرار می گیرد و در سطح سازمان توزیع میشوند. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • جمع آوری اطلاعات خارجی
  • تسری اطلاعات به بخشهای داخلی
  • سرعت انتشار اطلاعات (فی المثل استفاده از رایانه)
  • پردازش اطلاعات و تجزیه و تحلیل آماری

5. تجزیه و تحلیل

چگونگی مسائل و مشکلات مهم کیفیتی شناسایی شده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و نتایج حاصله باعث بازنگری سیستم میشود. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • انتخاب مسائل و موضوعات با اولویت زیاد
  • صحیح بودن روشهای آماری
  • استفاده از روشهای آماری
  • موارد مربوط به فناوری شرکت
  • تجزیه و تحلیل کیفیت و فرایند
  • استفاده از نتایج تحلیلها
  • استفادة سازنده از پیشنهادها

6. استاندارد سازی فعالیتها

چگونگی فعالیتها و عملکرد مناسب سازمان بر اساس روشهای اجرایی مناسبی، استاندارد میشود.

  • سیستم استانداردها
  • روش تدوین و بازنگری استانداردها
  • تدوین و بازنگری واقعی استانداردها
  • ذخیرة مهارت های فنی
  • استفاده از استانداردها

7. کنترل

روشهای اجرایی مربوط به کیفیت چگونه باعث حفظ و نگهداری و بهبود سیستم مدیریت کیفیت سازمان میشوند. در این معیار موارد زیر بررسی میشود:

  • سیستم کنترل کیفیت، هزینه و مقدار تولید
  • نقاط کنترل و اقلام کنترل شدنی
  • استفاده از روشهای آماری (مثل نمودارهای کنترل) و تفکر آماری
  • میزان همکاری هسته های کنترل کیفی
  • فعالیتهای کنترل کیفی واقعی
  • وضعیت کنترل

8. تضمین کیفیت

بررسی کلیه مراحل تکوین و شکل دهی محصول از طراحی ،تأمین مواد، تولید، تحویل و ارائه خدمات پس از فروش و پشتیبانی ها چگونه انجام می گیرد. از جمله مواردی که در این بخش ارزیابی میگردد عبارتست از:

  • روشهای توسعة محصولات جدید (مثل تحلیل کیفیت و به کارگیری آن، مطالعات اطمینان سنجی و طراحی) ایمنی، و پیشگیری از خسارت ناشی از محصولات جدید
  • طراحی، تجزیه و تحلیل، کنترل و بهبود فرایند
  • قابلیت فرایند
  • اندازه گیری و بازرسی
  • تجهیزات، واگذاری کار به پیمان کاران، خرید و کنترل خدمات
  • سیستم تضمین کیفیت و تشخیص عیب
  • استفاده از روشهای آماری
  • ارزشیابی کیفیت و ممیزی
  • وضعیت واقعی تضمین کیفیت

9. نتایج

چگونگی اثر بخشی فعالیتها و عملکرد سازمان تعیین میشود. چگونه شاخصهای بهبود، کنترل هزینه، ایجاد انگیزه های کاری، بهرهوری و کارایی تعیین و اندازه گیری میشوند. در اینجا منافع ملموس نظیر کیفیت، خدمات، زمان بندی توزیع، هزینه، منافع، ایمنی و محیط زیست، و منافع غیر ملموس اندازه گیری میشود و بین اثر مورد انتظار و اثر واقعی همگرایی برقرار میشود.

10. طرحهای آینده

در این معیار تلاش میشود تا شرایط حاضر و ویژگی آن درک شود، نقاط قوت و ضعف ارزیابی میشود، فرصتها و تهدیدها شناسایی شده و چگونگی برنامه ریزی آتی برای ارائه محصول یا خدماتی با کیفیت انجام می گیرد. خط مشیهایی برای اصلاح موارد معیوب شناسایی شود و ارتباطی با برنامههای بلندمدت برقرار شود.

همانطور که ملاحظه میشود کانون توجه جایزه دمینگ بر برنامه ریزی، اجرا و بررسی به گونهای که معایب و مشکلات بصورت گروهی شناسایی و نهایتاً نسبت به حذف آنها اقدامات اصلاحی مناسب انجام گیرد.

این جایزه برای نخستین بار به فرایند خود ارزیابی میپردازد و پس از آن جوایز دیگر این فرایند را بسط داده به گونهای که در مدل EFQM از روش RADAR برای خود ارزیابی استفاده میشود.

3- حوزه های جایزه دمینگ

  • جایزه دمینگ برای افراد حقیقی: به افرادی اهدا میشود که مطالعات جامع و نقش مهمی در گسترش و اجرای موفق مدیریت کیفیت فراگیر با استفاده از روشهای آماری داشتهاند.
  • جایزه کاربری دمینگ: به شرکتهایی اهدا میشود که دراجرا و استفاده از مدیریت کیفیت فراگیر، به نتایج درخشانی رسیده اند و از این طریق بهبودهای مهم و چشمگیری در عملکرد خود ایجاد کرده اند.
  • جایزه کنترل کیفیت برای کارخانه: به کارخانه هایی اهداء میشود که با بکارگیری مفاهیم و روشهای کنترل کیفیت، به موفقیت های برجسته ای دست یافته اند.

جایزه کاربری دمینگ، مشهورترین جایزه با تاریخچه ای طولانی است که اتحادیة دانشمندان و مهندسان ژاپن، به شرکتهایی که سیستم TQM برجسته ای دارند، اعطا میکند. این جایزه برای عملکرد کلی یک شرکت داده میشود. با این وجود، برای این که هر بخش از شرکتی برای آن مبارزه کنند، شرط هایی وجود دارد. پنج سال بعد از این که شرکتی موفق به اخذ جایزة دمینگ شد، برای گرفتن جایزة کنترل کیفیت ژاپن حایز شرایط خواهد شد.

4- نکات مهم ارزیابی برای جایزه دمینگ

در آزمون دریافت جایزه کاربردی دمینگ، نکات زیر را باید به خاطر داشت:

  1. تاثیر آزمون بر یافتن میزان کارآمدی اجرای مدیریت کیفیت فراگیر توسط موسسه متقاضی که از طریق توجه به کیفیت محصول و خدمات موسسه (در حیطه تجارت شرکت) بررسی میشود.
  2. اعمال مدیریت کیفیت جامعی که صرفا به مشکل میپردازد یا استانداردها و معیارهای غیرضروری را به کار می بردغیرقابل پذیرش است.
  3. یک متقاضی موفق، الزاما موسسه ای نیست که از روشهای آماری پیشرفته استفاده کند. حتی اگر سازمانی کوچک باشد یا عملکردی محدود با تولیدات متنوع داشته باشد در صورتی که مدیریت کیفیت فراگیر را اجرا کند و به نتایج مطلوب با درک سازمانی وسیع از تفکر آماری دست یافته باشد، می تواند کاندیدای مناسبی برای این جایزه باشد.
  4. آزمون سازمانهای غیرتولیدی نیز از الگوی مشابه واحدهای تولیدی تبعیت میکند.
  5. هر یک از ارزیابیها بر مبنای 100 امتیاز ممکن در هر بخش از آزمون به امتیازدهی مطابق معیارها میپردازد. نتیجه ارزیابی عملکرد یک واحد از سازمان دلالت بر میانگین امتیازات داده شده توسط هر یک از ارزیابیها برای واحد میکند. امتیاز کل سازمان نیز برابر است با میانگین وزنی نتایج بدست آمده در ارزیابی هر واحد. وزنهای مورد نظر بر اساس نقش و اندازه واحد مورد آزمون، تعیین میشوند.

5- ارزشهای جایزه دمینگ

ارزشهای جایزه دمینگ همان اصول و ارزشهایی هستند که به نام اصول چهارده گانه دمینگ مشهور هستند و عبارتند از :

  • دورنمایی تهیه کنید و تعهد نشان دهید.
  • فلسفه جدید را بیاموزید.
  • بازرسی را درک کنید.
  • یهای براساس صرفاً هزینه را متوقف کنید.
  • به طور مستمر و برای همیشه ارتقا دهید.
  • آموزش را برقرار کنید.
  • رهبری را برقرار کنید.
  • ترس را از میان بردارید.
  • تلاشهای تیم ها را بهینه کنید.
  • از شعار و پند و اندرز بپرهیزید.
  • از سهمیه های عددی و مدیریت براساس اهداف دوری کنید.
  • موانع غرور کارکنان را بر طرف کنید.
  • آموزش و خود ارتقایی را ترغیب کنید.

6- نقاط قوت و ضعف جایزه دمینگ

به طور خلاصه از مهمترین ویژگیهای خوب جایزه دمینگ، روندگرایی و توجه به فرهنگ سازی و توسعه فعالیتهای آماری و توانمندسازی است.

از نقاط ضعف این جایزه می توان بالابودن تعداد کانونهای توجه و نتیجه گرایی و به عبارتی ساده تر، بالا بودن محورهایی که برای دریافت جایزه باید به آن توجه کرد و ضریب وزنی مساوی همه معیارها را نام برد. به طور کلی در این مدل نگاه سیستمی به سازمان ضعیف است به همین دلیل کشورهای کمی این مدل را به طور کامل پذیرفته اند.


دنبالک ها: www.bsmt.ir ،

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر